Os bancos con cabeza de avestruz

Din que as avestruces esconden a súa cabeza baixo terra, sexa para non afrontar un perigo, sexa como mecanismo xenético de defensa. En calquera dos casos, non denota unha especial valentía e dilixencia. Pois exactamente da mesma forma, a banca --sempre en xeral-- está escondendo baixo terra a súa cabeza para non afrontar o que lle está caendo e o que lles está caendo aos seus clientes

Nas últimas tres ou catro semanas atendín telefónica ou personalmente un par de ducias de casos. Son parentes, amigos, coñecidos, ou só saudados que, angustiados polo súa incomprensión da situación financeira, necesitaban e necesitan algún consello e recomendación de confianza sobre as súas finanzas persoais. Confort que a banca --o seu proveedor natural de servizos financeiros ao longo do seu ciclo de vida--, está sendo incapaz de darlles nun dos momentos máis delicados que calquera individuo pase en relación á súa economía.

Contra vento e marea (a opinión maioritaria é demasiado simplista e paternalista) defendín o reparto de responsabilidades nas causas da crise. Non se incluénse por suposto aos cidadáns adultos que deron amplas mostras de deixamento e despreocupación no seu aforro e investimento.

Con todo, é que alguén dubida da gran responsabilidade da banca na penosa situación de moitos ahorradores, futuros pensionistas, e outros cidadáns e do seu desconcerto ante o cúmulo de noticias que se van sucedendo e que ten como protagonista o sector financeiro? Non, evidentemente, como tampouco cabo ningunha dúbida de que, da mesma forma que choven indemnizacións millonarias para algúns directivos ou exdirectivos de entidades de crédito (algunhas crebadas ou ao bordo da creba), damnificados de preferentes e outros produtos mal vendidos, accionistas case arruinados, cifras astronómicas de rescates e aterradoras previsións sobre as perdidas a xerar polos créditos inmobiliarios; a única reacción conxunta como sector ou individual dalgunha entidade ou banqueiro foi a de enterrar a cabeza baixo terra, á espera --habemos de supoñer-- de que cambien os ventos e se poida renovar o disparate.

Quen tivo a incomodidade de haberme escoitado nos últimos meses en tantos foros, artigos ou comentarios mediáticos como puiden alcanzar, sabe que manifestei case obsesivamente, coa insistencia que só un fervente defensor do papel vital do sistema financeiro pode proclamar, que é imprescindible que canto antes a banca perciba a inmensa distancia creada entre eles e os seus clientes e se dispoña a acurtala, a tender pontes e a recuperar custe o que custe doses de confianza.

A forma de facelo é, á vez, simple pero esixente: maior transparencia, menores conflitos de interese, maior profesionalidade e conduta ética, e máis cultura financeira para o cidadán de cuxo flagrante déficit actual debemos culpar en primeiro lugar á propia banca. Aplíquese esta receita na apropiada medida e moi difícilmente poderá volver repetirse o actual episodio no que, desatendidos na súa contorna natural, --a propia oficina ou axente bancario-- moitos dos clientes só atopan adecuado acubillo, consello e bo criterio en mans de "amateurs" cuxa mellor reputación sexa precisamente a de non representar a ningunha entidade.

Entidades bancarias, Fagan vostedes o seu traballo! Recuperen ao cliente e a súa confianza, deixen de xerar incerteza e todas, tamén aquelas a as que supoñemos con máis solvencia e fortaleza, traballen para mellorar a súa reputación que está polos chans. Descúlpense polo acontecido e xeren expectativas de enmenda. Deixen xa de forzarnos a algúns a facer o seu traballo. Deixen xa de esconder a cabeza baixo terra.

Josep Soler é director xeneral do Instituto de Estudos Financeiros