Un exdirector do Cedex, sobre o accidente de Urda: «O sistema Asfa é unha pataca»

O Asfa, ese sistema de seguridade ferroviaria de respaldo no que operaba o Alvia que descarrilou en Angrois e que cubría a caída do LZB en Urda, “é unha pataca”. Ou iso opina Jorge Iglesias, un experto no sistema de supervisión da velocidade ERTMS que foi clave na instrución e no xuízo polo accidente de Santiago. Iglesias non só ve inapropiado este sistema, senón que cualifica de “totalmente inútiles” as medidas anunciadas polo ministro de Transportes, Óscar Puente, antes de dimitir para reforzar a seguridade ferroviaria.

Frente a esas actuacións, aprobadas polo Consello de Ministros, Iglesias subliña que “a medida real” para incrementar esa seguridade “non está”, e esa sería, na súa opinión, non circular co sistema de respaldo Asfa, que “é unha pataca”. O pasado xoves, apenas 24 horas despois da traxedia de Urda, este enxeñeiro xa manifestara en declaracións a Europa Press que “en ningún país de Europa se circula a 200 km/h con Asfa”.

Xa xubilado, Jorge Iglesias foi director do Laboratorio de Interoperabilidade do Cedex, o organismo estatal encargado de probar os sistemas de seguridade da rede, e é considerado como un dos maiores expertos en ERTMS no ámbito europeo. Pediu comparecer motu proprio na comisión de investigación do Congreso dos Deputados sobre o accidente do Alvia, para denunciar que representantes de Adif estaban dicindo o que el consideraba “mentiras”. A continuación, tamén achegou a súa visión no macroproceso xudicial polo sinistro, que acabou coa condena ao maquinista e ao exxefe de seguridade de Adif. Este último, non obstante, foi absolto pola Audiencia Provincial.

Non se aprendeu nada de Angrois

“A min cando me preguntan se me sinto seguro viaxando en AVE respondo que eu me sinto seguro por riba de 200 quilómetros por hora”, afirma este mércores, en relación á denominada circulación degradada, que é a que se produce, por exemplo, ante a caída do sistema LZB que sucedeu na liña Madrid-Sevilla no entorno de Urda. Naquel momento, os trens só levan o respaldo do Asfa, que non é un sistema de control continuo da velocidade nin de freado automático, avisa, senón un de carácter “analóxico” e “puntual”, que ademais é antigo pois vén dunha adaptación doutro de 1932.

Ese tipo de circulación degradada, ou cunha merma no nivel de seguridade, era a que se daba tamén na liña Ourense-Santiago na que o descarrilamento dun Alvia provocou 80 mortos hai agora 13 anos, polo que Iglesias coincide coas vítimas dese sinistro en que “non se aprendeu nada”, pois non se chegou “ao fondo” coa investigación, e sente “rabia” porque os considera accidentes “evitables”.

As medidas son “unha porcallada”

Iglesias asegura que o Ministerio de Transportes e Adif son coñecedores da súa demanda, que comparten outros colegas como Jaime Tamarit, de que non se poida ir a 200 quilómetros por hora con Asfa. “O Ministerio está advertido por diversas fontes”, indica. E expón que a resposta é que na rede convencional se circula con Asfa e “non pasou nada”. Con todo, pola súa parte, considera que “o que habería que facer é un plan nacional para –precisamente– poñer o ERTMS en toda a rede convencional”, algo que ocorre en Dinamarca e que se anunciou en Bélxica tras un accidente con 10 mortos.

As medidas do plan de reforzo son “unha porcallada”, ao seu xuízo, e “non valen para nada”, destaca, en alusión a cuestións como a creación dun software ou a utilización da intelixencia artificial nos centros de regulación da circulación. Pola contra, fíxase na consigna interna que deu Renfe para só permitir a circulación con marcha á vista (que limita o máximo a 40 quilómetros por hora) en situación ‘degradada’, isto é, cando se cae o LZB –algo que explica que é máis frecuente porque é un sistema “obsoleto” que se está a cambiar– ou o ERTMS. “Durou un día”, lamenta, sobre unha instrución que, valora, si incrementaría a seguridade.

Así as cousas, evidencia que o Asfa tivo dous “buratos” de seguridade, polo da curva de A Grandeira e o accidente de Urda, e “terá máis”. “Se che rouban unha baliza”, pon como exemplo, a Dirección de Mantemento de Adif é a que “se responsabiliza”.

A (non) dimisión de Ana Pastor

Por último, sobre a dimisión de Puente, parécelle “ben”, pero opina que “tíñano que facer todos”, e cita á exministra Ana Pastor, con “11 mortos máis” en Angrois que os falecidos en Urda. Pola súa parte, di estar á disposición da plataforma de vítimas de Angrois para acudir con eles “onde queiran”, no caso de que o vicepresidente primeiro do Goberno, Carlos Cuerpo, acceda a recibilos, como solicitaron este mesmo mércores.