A IA xa se usa: como se goberna, case non se ve
De 14.514 organizacións españolas observadas, só 11 publican unha política de uso de intelixencia artificial. O primeiro Índice de Criterio© abre unha pregunta decisiva tamén para Galicia: ¿quen explica as regras da IA?
Comentarios
Hai datos que obrigan a facerse preguntas. Este é un deles: das 14.514 organizacións analizadas polo Observatorio CriterIA©, unicamente 11 publican na súa web unha política de uso de intelixencia artificial. Apenas o 0,1 %.
Non falamos dunha enquisa de opinións. Falamos de sinais que calquera cidadán, cliente, estudante ou provedor pode comprobar ao visitar unha páxina web. E a fotografía que aparece é tan sinxela como incómoda: a IA mencióase moito máis do que se explica.
Mencionar a IA non é explicar como se utiliza
O primeiro Índice de Criterio©, presentado o 20 de outubro de 2026 en Madrid xunto coa Asociación Española de Escuelas de Negocios (AEEN), reuniu ademais participantes que achegaron un notable respaldo institucional e profesional ao acto, entre eles María Canal Fontcuberta, directora da Representación da Comisión Europea en España; Manuel Campo Vidal, como anfitrión e moderador; Antonio Alonso, presidente de AEEN; Francisco Javier Torres Gella, de AESIA; Gema Sanz, de Madrid Network; Carlos Represa, de Edvolution; e Guillermo Taboada, CEO de EstratégicaMente. Neste marco examinaron catro indicadores de transparencia pública e emerxeu un dato especialmente revelador: 5.258 organizacións (36,2 %) mencionan a IA ou a automatización nas súas páxinas legais, pero só 11 publican unha política específica de uso. A análise tamén revisou 1.853 canais conversacionais: unicamente 27 (1,5 %) advirten de que pode responder un sistema automático e só 4 (0,2 %) amosan o indicador experimental de marcado ou aviso do contido xerado con IA. Trátase de sinais distintas, calculadas sobre bases diferentes, polo que non deben sumarse nin confundirse.
Un termómetro de transparencia, non unha lista de incumpridores
Convén precisar que mide o estudo e que non. O Observatorio examina o que unha organización fai visible desde a súa web. Non audita os seus sistemas internos, non determina incumprimentos do Regulamento Europeo de IA e non afirma que as entidades sen unha política publicada carezan de gobernanza. Publicar unha política de IA tampouco é, por si só, unha obriga xeral da normativa.
Ademais, as 14.514 organizacións observadas non constitúen unha mostra estatística representativa de todas as empresas españolas. O valor do Índice está en ofrecer unha primeira liña de base verificable e repetible do que pode verse desde fóra.
A pregunta que Galicia debería facerse
A cuestión tamén interpela a Galicia: ás súas pemes, administracións, universidades e organizacións sociais. Se unha empresa incorpora un asistente conversacional, ¿informa con claridade? Se un equipo emprega ferramentas xerativas, ¿sabe que datos non pode compartir? Se se automatiza unha decisión, ¿hai unha persoa responsable de revisala?
Non se trata de frear a innovación, senón de acompañala con alfabetización, formación continua e regras comprensibles. Tres xestos concretos poden marcar a diferenza: identificar que sistemas se utilizan, asignar responsables e límites de uso, e explicar ás persoas onde intervén a IA e como se supervisa.
A pregunta xa non é só se incorporamos intelixencia artificial. É se somos capaces de demostrar que a utilizamos con criterio. Porque sen alfabetización, reskilling e gobernanza, a IA non é unha vantaxe: é un risco.
