Lactalis volve vencer ao Goberno e tumba dúas multas por comprar leite por debaixo do custo

Un dos mecanismos que teñen os gandeiros para protexer os seus márxes de beneficio na venda de leite á industria e que as organizacións agrarias puxeron de manifesto tras o recorte nos contratos de abastecemento de abril, é presentar denuncias ante a Axencia de Información e Control Alimentario (AICA). Este organismo adscrito ao Ministerio de Agricultura ten capacidade sancionadora cando comproba que se produciu destrución de valor na cadea pola adquisición de produtos por debaixo de custo, unha práctica prohibida na Lei da Cadea Alimentaria. Agora ben, as multas que impón a AICA non só son de escasa contía, senón que é posible que xeren indefensión ás empresas, o que conleva a súa anulación en sede xudicial.

Isto é o que sucedeu con dúas multas impostas a Lactalis, o grupo lácteo que máis leite recolle en España, e que a Audiencia Nacional considera non axustadas a dereito. O razoamento non é novo, porque a propia multinacional, que comercializa marcas como Puleva, Ram, Président ou El Ventero, xa tumbou noutras ocasións sancións similares, do mesmo xeito que o fixo Mercadona. Ambas compañías, o maior operador lácteo do mercado galego e a principal distribuidora alimentaria de España, están pendentes de que o Supremo resolva recursos da Avogacía do Estado e confirme se o procedemento da AICA xera ou non indefensión. No caso afirmativo, as súas sancións por compras por debaixo de custo quedarían anuladas, xusto cando se anunciaron múltiples denuncias máis polos recortes nos contratos de subministro.

Dous casos de Lactalis en Cataluña

As dúas últimas sentenzas son do pasado 18 de marzo e atenden á relación de Lactalis con dúas empresas lácteas de Cataluña, unha de Barcelona á que adquiriu 5,3 millóns de litros de leite en 2021; e outra de Lleida á que comprou 17 millóns de litros de leite ese mesmo ano. No primeiro caso, a Sala do Contencioso desestima o recurso presentado polo Ministerio que dirixe Luis Planas contra unha sentenza previa de primeira instancia que anulou a sanción por adquirir leite, supostamente, por debaixo de custo. No segundo, estima o recurso presentado pola multinacional francesa, con plantas en Vilalba e Nadela, e anula unha multa de 100.000 euros imposta pola AICA polo mesmo motivo.

A resolución non entra a fondo sobre se a compañía adquiriu ou non produto por debaixo dos custos de produción, senón que se centra, ao igual que resolucións anteriores, en se o procedemento sancionador xerou indefensión para Lactalis. E conclúe que si. A Audiencia Nacional entende que, na medida en que a AICA mantén baixo confidencialidade a estrutura de custos de produción do provedor de leite cru, impide á compañía cuestionalos ou propoñer probas contraditorias, polo que provoca indefensión a Lactalis. A esa conclusión axudou un informe pericial de Kroll, co que o grupo francés puxo en dúbida os propios cálculos da AICA.

“Para analizar o elemento da culpabilidade era tamén esencial coñecer todas as circunstancias da produción do produto a fin de avaliar se eran coñecidas pola cadea de distribución e prevaleuse da súa situación no mercado e das circunstancias do sector de produción para impor unhas condicións francamente desfavorables para a sociedade cooperativa. En definitiva, consideramos que si se produciu indefensión e que a sanción debe ser anulada por este motivo, sen necesidade de examinar outras cuestións plantexadas no recurso”, din os maxistrados.

Agardando polo Supremo

Este mesmo razoamento opera no segundo caso, estimatorio do recurso de Lactalis, e nas anteriores sancións anuladas pola Audiencia Nacional. A Avogacía do Estado, nos recursos presentados ante o Supremo, di que o criterio aplicado pola Audiencia Nacional “vacia totalmente de contido e virtualidade a previsión de confidencialidade, facéndoa na práctica absolutamente incompatible co dereito de defensa, posto que levaría a que sempre e en todo caso, calquera que fosen as circunstancias concurrentes, se apreciase a existencia de indefensión cando se declarasen confidenciais os documentos achegados polo provedor que acreditan e explican o seu custo efectivo de produción». Dito doutra maneira, aplicar as multas esixiría que os produtores desvelasen os seus custos para que a empresa sancionada tivese a posibilidade de impugnalos, co que non habería posibilidade de que eses datos fosen confidenciais.