A Xunta asina coa patronal galega e UGT o preacordo para vixiar as baixas laborais

A Xunta, a Confederación de Empresarios de Galicia (CEG) e UGT asinaron este venres o preacordo que servirá de base para o plan impulsado polo Executivo autonómico para actuar sobre as baixas laborais e outras “ausencias ao traballo evitables”, como chaman ao “uso inxustificado ou abuso da prestación”. 

O conselleiro de Emprego, José González, avanzou que o plan, do que non se desvelará máis detalle ata que estea dotado orzamentariamente e reciba a aprobación do Consello, incorporará “mecanismos novedosos” de acompañamento nas reincorporacións ao traballo. 

Segundo explicaron desde UGT, o borrador do plan contempla a implantación de programas de prevención avanzada, así como servizos de apoio psicolóxico e musculoesquelético para pemes, crear unidades especializadas nestes mesmos ámbitos e a simplificación de trámites burocráticos. Tamén pretende ampliarse a “colaboración” das mutuas na realización de probas de trastornos musculoesqueléticos.

O conselleiro asinou este primeiro acordo xunto ao presidente da patronal galega, Juan Manuel Vieites, e o secretario xeral de UGT-Galicia, Cristóbal Medeiras, que celebrou un “cambio de enfoque” do plan. “Conseguimos que cambiase do control ao coidado”, asegurou. Pola súa banda, Vieites fixo fincapé en que, aínda que os dereitos dos traballadores son “importantes”, a competitividade das empresas era “fundamental” para el no plantexamento do plan.

O ‘Plan integral para a mellora da prevención, o benestar laboral e a reincorporación saudable ao traballo en Galicia 2026-2029’ integra un total de 37 medidas, segundo detalla o sindicato, e estará articulado en tres eixes principais: a mellora da prevención e o benestar laboral; a mellora da atención sanitaria, onde Sanidade terá unha “importante” participación, e a corresponsabilidade da prestación.

José González, que prescinde en todo momento do termo ‘absentismo laboral’ e insiste na “precisión terminolóxica”, fixa dous obxectivos xerais. Por unha parte, “evitar que haxa baixas”, aclarando que aquí refírese ás incapacidades temporais por contingencias comúns, onde todos os implicados detectan que “está a problemática principal”. Neste apartado, apelou á mellora da prevención e a “evitar a súa prolongación innecesaria”.

Por outra banda, este conxunto de medidas tamén pretenden “reducir o impacto” do que o plan chama “ausencias do traballo evitables”, que, aínda que admite que é un “fenómeno minoritario”, define como “o uso inxustificado ou abuso da prestación”. “Alí tamén queremos actuar”, precisou o responsable autonómico.

“Mecanismos novedosos”

O conselleiro anticipou, sen entrar en detalle, que o plan introducirá “mecanismos novedosos” de acompañamento na reincorporación ao traballo e un reforzo dos medios materiais e humanos do Instituto Seguridade e Saúde Laboral de Galicia (Issga). Ademais diso, González tamén apuntou que o eixe de benestar laboral estará guiado por unha estratexia que deberá realizarse en “colaboración cos axentes sociais”. 

Preguntado por se o plan dará un maior papel ás mutuas, o conselleiro negou que isto vaia ser así e destacou que as altas e as baixas son dadas polos profesionais do Servizo Galego de Saúde (Sergas). “A partir de aí, hai capacidade para traballar en colaboración con outras entidades e organismos, como poden ser as mutuas. Nada que non diga o Goberno central tampouco”, asegurou.

Iso si, indicou que permitirá, na liña doutros convenios “asinados a nivel nacional”, que as mutuas poidan colaborar, especialmente nos trastornos musculoesqueléticos. Isto, segundo sinalou UGT, traducirase en que poderá adiantarse as probas “sempre que queira o traballador”.

Setembro como posible horizonte

En canto aos próximos pasos, González espera que o texto sexa debatido no Consello “da forma máis áxil posible”, con setembro como posible horizonte. Unha vez obteña o ‘si’ da Xunta, tamén deberá ser validado nos órganos internos do resto de axentes implicados. Neste sentido, UGT pon como condición que o plan teña asignados como mínimo 18 millóns de euros, cantidade da que exclúe a parte vinculada a Sanidade.

Logo, no que queda de 2026, implantarase os instrumentos de gobernanza e, despois, asignaráselle un orzamento para o período 2027-2029, no que se pretende facer o despregue das medidas plantexadas.

Ausencia de CC OO e CIG

O grupo de traballo dentro do que a Xunta elaborou o plan está ao amparo do diálogo social, que institucionalizou coa aprobación dun decreto en abril. Aínda que CC.OO. estivo presente na súa creación, despois descolgouse crítico coa forma de actuar da Xunta, de modo que está ausente, como ocorre desde hai anos coa central maioritaria en Galicia, a CIG.

Cuestionado por este asunto, o conselleiro considera que UGT é un sindicato “suficientemente representativo” para dicir que o diálogo social contou con “as dúas partes” dos axentes sociais –patronal e sindicatos– e ve demostrado que ambas “se poden entender e consensuar” un plan.

“Habera que preguntarlles a CC.OO. e CIG por que non se posicionaron neste tema”, sinalou o conselleiro. José González reprochoulles “non sentarse” a falar de cuestións como a mellora da xestión dos procesos de incapacidades temporais por contingencias comúns, “evitando as prolongacións innecesarias cando se deban a causas corrixibles”. Isto é algo que, en palabras de González, farase “sen poñer en dúbida o dereito dos traballadores á súa saúde e a autonomía e o criterio clínico dos profesionais sanitarios”.

Pola súa banda, tras a sinatura deste venres, a CIG criticou que o preacordo subscrito “non introduce ningunha modificación de fondo respecto das políticas impulsadas polo PP” e que “branquea” as “mentiras repetidas mil veces” pola patronal.

“Cambia a denominación da problemática das baixas laborais, pero consolida un modelo baseado no control das persoas traballadoras, no reforzo do papel abusivo das mutuas e a criminalización das baixas médicas”, rexeitou o seu secretario, Paulo Carril, a través dun comunicado.

Do mesmo xeito, CC.OO. considera que as solucións “non poden chegar a partir dunha diagnosis que culpabiliza ás persoas traballadoras”, o que, ao seu ver, foi o “punto de partida” da Mesa do Diálogo Social e que levou a organización sindical a saír da mesma.