España ten un ritmo de dixitalización máis acelerado que Portugal.

En 2023 naceu Konica Minolta froito da fusión de dúas empresas cunha longa traxectoria no sector da imaxe e a tecnoloxía documental. Konica fundouse en 1873 inicialmente como fabricante de produtos fotográficos, mentres que Minolta, creada en 1928, destacou polas súas innovacións en cámaras e óptica. Tras a fusión, a firma reorientou o seu negocio incluíndo solucións de impresión dixital, sistemas de xestión documental, servizos informáticos e tecnoloxías para o entorno empresarial. Na actualidade, Konica Minolta consolidouse como un actor global na transformación dixital, ofrecendo solucións integradas para a automatización de procesos, a impresión intelixente e a xestión de información nas empresas.

A compañía, que conta a nivel mundial con máis de 35.600 empregados (máis de 340 en España) e opera en máis de 150 países, pechou o 2025 cunha facturación de 76 millóns. A previsión para este exercicio fiscal, que comeza en abril, é acadar arredor dos 80 millóns. Vasco Falcão, CEO de Konica Minolta para España e Portugal, repasa en conversa con Economía Digital Galicia a situación do mercado ademais das peculiaridades de ambos mercados, “dúas das estrelas da compañía en Europa”.

A impresión xa non é só maquinaria, senón que se converteu nun entorno dixital e automatizado. Como están adaptando as empresas os seus procesos internos para aproveitar estas novas tecnoloxías e maximizar a eficiencia e a rendibilidade?

A impresión deixou de ser un conxunto de equipos para converterse nunha infraestrutura dixital dentro da empresa e iso está obrigando a adaptar os procesos internos das empresas, non só a tecnoloxía. 

É certo que a impresión evolucionou cara a entornos dixitais e automatizados, pero iso non significa que perdera relevancia. Ao contrario, hoxe imprimir ten máis sentido que nunca, porque forma parte dun proceso “intelixente”. 

A impresión continúa sendo crítica en moitos sectores como a industria, a loxística, o retail, a administración pública ou a sanidade. Hai etiquetas, albaráns, documentación contractual, expedientes, material comercial que seguen tendo moito valor se se fan en soporte físico. O papel continúa achegando algo que o soporte dixital non sempre garante, porque ten esta capacidade de inmediatez, é tangible e facilita a consulta en entornos operativos.

Todos temos moitos momentos na nosa vida laboral nos que somos máis produtivos cando temos o documento en formato físico. Hoxe o que nós vemos nos nosos clientes é que a vantaxe non está en imprimir máis, senón en imprimir mellor e de forma controlada para aumentar a produtividade. Actualmente, os sistemas de impresión están moi integrados cos ERP e coas plataformas documentais.

Moitas veces, a impresión dun documento forma parte dun proceso automatizado. Deste xeito redúcese o desperdicio, mellórase a trazabilidade dos documentos e ademais controla o custo real do uso dos documentos. 

Pero outro punto fundamental relacionado coa impresión é a seguridade. Os equipos hoxe permiten automatización, autenticación de usuarios, impresión segura e control de acceso, e iso protexe a información máis sensible que manexan as organizacións e reduce a fuga de datos. 

Eu diría que as empresas que están capturando máis valor non se limitan só a renovar máquinas, senón que están redeseñando como flúe a información dentro das súas organizacións, automatizando as tarefas administrativas máis repetidas, como a validación de facturas, a aprobación de gastos, a xestión de expedientes. 

Hai outro factor, o modelo híbrido de traballo, que tamén propiciou esta transformación. Xa non é viable depender só dun papel ou só do dixital, hai que combinar os dous. Imos imaxinar un equipo que está a traballar en remoto: necesita conectarse aos seus sistemas para continuar sendo produtivo, pero nalgúns momentos necesita o papel porque, como dicía, achega moita produtividade. A dixitalización no entorno da oficina garante esta continuidade operativa e a seguridade. 

Outro punto tamén moi importante é o cambio cultural e financeiro que estamos a vivir: as empresas comezan a medir o impacto da xestión documental tamén en canto ao custo por proceso, o tempo que un proceso tarda en facerse e cal é o risco operativo. Cando implementamos proxectos nos nosos clientes, o que estamos vendo é que xa non é un proxecto só tecnolóxico, senón que pasa a ser unha ferramenta de goberno do negocio, xa non é algo illado.

Ata que punto a automatización e a integración con sistemas de xestión están a mellorar a eficiencia e a rendibilidade no sector?

A automatización e a integración teñen un dobre impacto. Un é estrutural e outro é transformador. Nas empresas do sector, como Konica Minolta, a evolución da impresión cara a entornos dixitais obriga a un cambio no noso modelo de negocio. Pasamos de vender equipos a deseñar ecosistemas de documentos conectados, e iso é un gran cambio. Actualmente, os nosos ingresos máis recorrentes están baseados en servizos, non no hardware. Os nosos sistemas teñen que estar máis integrados cos ERPs, e co software, a ciberseguridade e a xestión IT teñen moito máis peso na nosa facturación.

Tamén as relacións cos nosos clientes son de maior complicidade e a máis longo prazo. Para unha empresa como Konica Minolta iso é normal, porque temos unha presenza no mercado de máis de 150 anos. 

Pero este novo entorno obríganos aínda a máis, porque, como comentaba antes, hai máis integración dos nosos sistemas no que é o core, a parte fundamental do negocio dos nosos clientes. En resumo, a rendibilidade deixa de depender do volume de impresión e pasa a depender do valor engadido da xestión da información. E isto dá lugar a un modelo de negocio máis estable, máis previsible e con máis capacidade de escalar, porque tamén axudamos aos nosos clientes a medrar. Pasamos de ser un provedor puntual a ser un partner estratéxico. 

Para os clientes eu creo que, sobre todo para as grandes empresas, o cambio é aínda máis relevante, porque os nosos sistemas de xestión documental e de impresión intégranse cos ERP e con iso redúcense tempos administrativos, elimínanse erros manuais, validan facturas, contratos e pedidos, mellórase a trazabilidade e é máis fácil demostrar que estamos a cumprir coas normas europeas de protección de datos.

Moitas veces fala nas empresas da “fricción” operativa. Con todo, cunha adecuada xestión dos procesos administrativos en moitos casos pódese mellorar ata nun 30%, e este é un valor que se pode calcular e demostrar.

Hoxe as empresas que ofertan servizos de IT van ter máis capacidade de manter unha relación a longo prazo cos seus clientes se son capaces de integrar a tecnoloxía na forma como as empresas fan as cousas. Non é que as persoas teñan que cambiar, senón que a tecnoloxía que chega se integre na súa operativa.

Un caso claro disto é a intelixencia artificial (IA): a min non me interesa ter a IA como unha ferramenta que está ao lado, interésame telo como unha ferramenta integrada completamente nos meus procesos de traballo. 

Por exemplo, se recibes un correo e queres que a intelixencia artificial che axude a dar unha resposta, fas copia-pega en Copilot ou en ChatGPT e preguntas: “Como podo dar unha resposta a este correo?”, non estás a gañar produtividade, non estás a integrar isto na túa forma de traballar, só estás a engadir un paso máis á túa tarefa. Aínda que o fai rápido e pode engadir calidade, non é unha verdadeira integración. 

O que si é integración é o que facemos cando integramos sistemas de xestión documental no entorno dos nosos clientes e reciben un correo ou un contrato, a ferramenta dí: “Recibiches este documento que ten estas cláusulas e identifiquei catro erros que hai que corrixir”. Sen que ti teñas que facer copia, pega, xa tes toda a información aí. 

Aí radica a verdadeira integración da tecnoloxía no teu entorno de traballo. E nós, sexa coa impresión, sexa coa xestión documental, o que intentamos achegar aos clientes é esta automatización e integración no seu sistema, porque é así como lles axudamos a mellorar a súa competitividade. Doutra maneira, a tecnoloxía só engade máis complexidade. Ese creo que é un dos retos que teñen as empresas, que os entornos tecnolóxicos están a ser en moitos casos tan complexos que a forma en que circula a información e como esta se organiza convértese non nunha vantaxe, senón nunha desvantaxe.

A escaseza de técnicos cualificados é un reto crecente na industria gráfica. Que impacto real está a ter esta falta de talento no mercado?

Esta escaseza de técnicos cualificados creo que é consecuencia da transformación profunda que está a experimentar o modelo produtivo. Pola dixitalización e polo cambio nas tecnoloxías, as empresas necesitan menos operadores tradicionais e máis profesionais capaces de traballar con tecnoloxía dixital integrada. Isto obriga a un upskill, a un adestramento das persoas que están no mercado para que poidan utilizar estas ferramentas. 

No pasado, un operador de offset dedicaba moito tempo á preparación manual das placas, axustes mecánicos e calibracións, tiña que controlar todo o que estaba a pasar durante a tirada. Era un proceso intensivo en man de obra e en experiencia técnica. Estas persoas acumulaban unha experiencia e un coñecemento enormes.

Hoxe, nos actuais entornos dixitais, gran parte desa preparación está automatizada: o sistema xestiona os perfís de cor, fai axustes de forma intelixente durante a tirada, reduce o tempo de posta en marcha, etcétera, o que supón unha menor dependencia da intervención manual. O operador antes investía moito tempo na preparación do traballo e en monitorizar todo o proceso.

Hoxe, cos sistemas dixitais conectados, os traballos cargan directamente desde calquera lugar nun software de xestión, a máquina encárgase de xestionalos e a supervisión pódese facer de forma remota e predictiva. Xa se poden facer quendas nocturnas sen sobrecargar o persoal, pódese utilizar esta tecnoloxía para controlar desde casa o que está a pasar na produción, e iso supón un incremento moi significativo da produtividade e da calidade de vida das persoas que traballan nas empresas. 

Todo isto é resultado da converxencia entre o mundo dixital e o físico, que permite ter máis volume e maior estabilidade, porque a automatización reduce erros, e dalgún xeito axuda a compensar a escaseza de profesionais especializados. En Konica Minolta os nosos equipos e sistemas integran hardware avanzado con software intelixente que permite obter o máximo rendemento dos equipos.

Pero esta transición ten que ir acompañada de formación. Por iso, unha das nosas grandes apostas é a capacitación continua dos profesionais dos nosos clientes. Non só entregamos tecnoloxía, para nós é moi importante acompañalos na súa adopción. E esta escaseza de talento acelera a modernización que temos que acometer.

Ao final, isto non deixa de ser un empurrón para que as empresas se animen a facer cambios. A tecnoloxía integrada permíteche facer máis con menos, e iso abre moitas oportunidades.

Non se trata de perder talento, nin moito menos. Se te fías da xente nova e lles enseñas o que se está a facer hoxe no mundo da imprenta, o packaging ou a etiqueta, hai moitísimo atractivo aí. O que ocorre é que o perfil que buscamos cambiou: agora necesitamos un talento cun compoñente máis tecnolóxico, alguén que entenda mellor este novo entorno.

Konica Minolta evolucionou de fabricante a provedor de solucións tecnolóxicas. Que peso teñen hoxe a IA, os servizos IT xestionados e a ciberseguridade dentro da súa proposta para pemes?

Nós non poñemos a intelixencia artificial diante de calquera cousa só para vender. Somos claramente unha compañía de solucións tecnolóxicas, e a IA hoxe xa forma parte das nosas solucións documentais.

Para as pemes, hai dous piares moi claros dentro da nosa oferta: os servizos IT xestionados e a ciberseguridade. O mercado está a pedir seguridade, continuidade operativa e eficiencia dixital, e aí é onde nós respondemos con solucións de xestión documental, ciberseguridade e servizos IT que cobren esas necesidades.

A IA, ademais, está integrada en moitos niveis. Por exemplo, na automatización de fluxos documentais, na captura intelixente de datos ou no mantemento predictivo dos equipos. É dicir, non falamos dunha IA teórica, senón dunha IA aplicada ao día a día do negocio, que nos permite monitorizar o que ocorre e ofrecer un mellor servizo, asegurando que os sistemas estean dispoñibles o maior tempo posible.

Tamén ten un papel importante na optimización de procesos dos clientes. E isto é clave porque moitas pemes non teñen estruturas internas de IT suficientemente dimensionadas para xestionar entornos cada vez máis híbridos e complexos. Aí é onde os nosos servizos IT xestionados teñen un peso crecente.

A nosa proposta combina infraestrutura, xestión documental, cloud e soporte continuo. Que conseguimos con isto? Simplificar provedores, reducir riscos e, sobre todo, garantir a continuidade operativa. Que a empresa non se pare, que poida seguir dando servizo aos seus clientes.

Neste contexto, a ciberseguridade volveuse crítica. Da igual se falamos do entorno de impresión ou dos sistemas documentais: son puntos de entrada potenciais e teñen que estar protexidos. Por iso integramos a seguridade en todo o ecosistema, desde a autenticación de equipos ata o cifrado de datos, a protección de rede e a monitorización constante, tanto con persoas como con sistemas de intelixencia artificial.

Porque a clave para as pemes é a integración. Non se trata de ofrecer IA por un lado ou servizos IT desconectados do negocio, senón de integrar procesos e persoas, que son o máis importante, dentro dunha infraestrutura onde os datos e os documentos estean protexidos, automatizados e conectados coa actividade da empresa.

Na práctica, para unha pyme todo isto significa menos complexidade tecnolóxica, máis control e máis tempo para centrarse no seu negocio.

De feito, esta evolución tamén vese nos nosos números. Hai uns oito anos, a parte de transformación dixital representaba apenas 200.000 euros. Hoxe falamos de 12,6 millóns só en Digital Workplace e Digital Transformation, un 17% da nosa facturación. E se engadimos os Managed Print Services, que tamén son servizos IT xestionados, estamos xa arredor do 36% do negocio.

Isto demostra que a nosa transformación non é teórica, é estrutural. Pasamos de ser un fabricante centrado en hardware a un provedor de solucións tecnolóxicas integradas, combinando hardware, software e servizos para responder ao que realmente necesitan hoxe as empresas. É o que creo que nos diferencia e que nos posiciona como un referente na transformación do entorno de traballo dos nosos clientes.

Que semellanzas observa entre España e Portugal no seu proceso de transformación dixital empresarial?

Cando analizo os dous países —e ademais coñezoos ben, porque vivo esa realidade de preto e son de Castelo Branco, en Portugal, que está moi preto de Cáceres— sempre os vin en paralelo. Ambos mercados comparten unha estrutura empresarial moi similar, dominada por pemes, e nos dous hai un forte impulso cara á dixitalización, en parte tamén grazas aos fondos europeos. Ademais, existe unha conciencia cada vez maior de que a tecnoloxía non é só unha ferramenta de traballo, senón un verdadeiro factor de competitividade.

As diferenzas principais entre ambos países están no ritmo e na natureza desa transformación. Se miramos indicadores europeos como o Digital Economy and Society Index (DESI), vemos que España ten un PIB bastante superior ao de Portugal e un crecemento arredor do 2,8%, mentres que Portugal, cunha economía máis pequena, crece arredor do 1,9%. Iso fai que Portugal opere a unha escala menor, aínda que nos últimos anos demostrou unha gran capacidade de crecemento áxil e sostible. De feito, publicacións como The Economist sinalaron a Portugal como unha das economías destacadas recentemente, igual que no seu momento o foi España.

En termos de dixitalización, España presenta cifras moi sólidas: arredor do 61% das pemes xa alcanzaron un nivel básico, por riba da media europea. Portugal mostra niveis similares, aínda que con máis variación segundo o sector e o tamaño da empresa; en España, en cambio, o desenvolvemento é máis homoxéneo.

Se falamos de servizos máis avanzados, como a nube ou a análise de datos, España aínda ten marxe de crecemento. Por exemplo, só arredor do 27% das empresas utilizan cloud. Portugal, aínda que é máis pequeno, avanza máis rápido en volume relativo. E isto ten moito que ver co seu tamaño: ao ser un mercado máis reducido, a toma de decisións adoita ser máis áxil.

Non hai que convencer a tanta xente, a dimensión media das empresas é menor e, ademais, o risco cando algo non funciona tamén é máis limitado. Todo iso facilita que certos cambios se adopten con maior rapidez.

Existen diferenzas relevantes no ritmo de dixitalización ou na inversión tecnolóxica entre empresas españolas e portuguesas? 

España ten máis capacidade financeira. En termos xerais, España ten un ritmo de dixitalización máis acelerado polo seu tamaño de mercado e a súa diversidade sectorial. As empresas españolas amosan maior adopción de solucións porque tamén teñen unha maior capacidade de investimento. Dispoñen dun ecosistema capaz de abordar proxectos tecnolóxicos máis grandes, non só en ferramentas, senón tamén en integración de sistemas. Hai máis capacidade financeira e máis facilidade para acceder a financiamento.

En cambio, Portugal adoita priorizar investimentos tecnolóxicos cun retorno rápido e claro. Son proxectos máis pequenos, onde se non se ve o retorno, a seguinte fase directamente non se fai.

Esa é unha das principais diferenzas. En España, sobre todo en empresas medianas e grandes, hai máis recursos internos de IT. As pemes moitas veces non os teñen, pero as medianas e grandes si, e iso facilita abordar maiores proxectos. En Portugal, as pemes son máis pequenas, con estruturas máis lixeiras, o que obriga a ser máis áxiles, pero tamén limita a capacidade de facer grandes investimentos. Ademais, as empresas españolas teñen maior capacidade de acceso a financiamento para proxectos a gran escala. 

En Portugal, como dicía, os investimentos adoitan modularse por fases, con solucións que acheguen produtividade de forma rápida.

En xeral, ambos países están a mellorar as súas competencias dixitais. Pero se miramos os datos en detalle, España ten unha proporción lixeiramente maior de poboación con habilidades dixitais, e iso facilita tanto a introdución como a aceptación dos proxectos dentro das empresas.

Desde a experiencia de Konica Minolta, que sectores están a liderar a modernización tecnolóxica en España e cales en Portugal?

Nos dous países hai sectores moi claros que lideran a modernización. En España, destacaría a automatización e a industria avanzada. Vemos moita integración entre a produción física e os sistemas dixitais en ordes de fábrica conectadas ao ERP, etiquetado intelixente ou mantemento predictivo en planta para garantir a eficiencia. 

Tamén en loxística e transporte hai moitísima inversión: automatización de almacéns, integración de ERPs, dixitalización da documentación, etiquetado en tempo real e mesmo sistemas en liña que etiquetan directamente a saída de mercadoría. E, ademais, está a aumentar a integración de documentos físicos en fluxos dixitais.

Outro sector onde España está especialmente avanzada é en servizos financeiros. No mundo fintech e na relación cos bancos nótase moito, mesmo para o propio usuario. Portugal vai un pouco máis lento neste ámbito.

En terreo portugués, en cambio, destaca moito o turismo e a hostalaría. É un sector clave da economía e hai unha inversión moi forte en dixitalización de reservas, facturación, contratos e procesos. Hai unha clara converxencia entre o físico e o dixital, porque moitos clientes seguen querendo documentación en papel, pero todo o proceso está moi dixitalizado.

Tamén vemos moita actividade en empresas tecnolóxicas e de servizos empresariais, sobre todo en hubs en Lisboa e Oporto, onde moitas startups nacen xa con procesos totalmente dixitalizados.

E tamén en loxística avanzada, onde se repiten moitas das tendencias que vemos en España.

Na súa relación cos clientes de ambos países, está a cambiar a demanda cara a un modelo de partner tecnolóxico a longo prazo ou hai matices importantes?

Nós, en Konica Minolta, sempre tivemos relacións a longo prazo cos nosos clientes. Non somos unha empresa que chega, fai un proxecto e se marcha. 

Boa mostra diso é que en Portugal, o noso cliente número un segue a selo desde os anos 80. E agardamos que o siga sendo moitos anos máis. Para unha empresa con máis de 150 anos, e ademais xaponesa, é algo normal. A nosa dimensión de tempo é, eu diría, distinta de moitas empresas. Quen traballa con nós, os nosos compañeiros e os nosos clientes saben que é así.

O que estamos vendo é unha evolución clara cara a un modelo onde o partner tecnolóxico ten que ser a longo prazo. Porque, se non, os cambios que están a afrontar as empresas non son sostibles.

Nós nunca nos posicionamos como un provedor puntual, senón como un socio que acompaña nun proceso continuo de transformación. E sabemos que esa transformación require tempo, continuidade, persistencia e capacidade de afrontar retos.

As empresas necesitan saber que o partner non vai desaparecer. Que se mañá hai que facer unha actualización ou resolver un problema, temos que estar aí. E iso é algo que nós garantimos.

A partir de aí, hai matices entre España e Portugal. En España, falamos de proxectos máis grandes con todo integrado. Valórase moito a capacidade de construír unha arquitectura dixital coherente: impresión, xestión documental, IT xestionado, ciberseguridade… O cliente busca estabilidade, capacidade de despregue e unha visión estratéxica a medio e longo prazo.

En Portugal, o tecido empresarial é máis de pemes. O modelo de partner tamén crece, pero valórase moito a proximidade, a flexibilidade e a capacidade de implementar por fases. E nós adaptámonos a esa evolución progresiva.

En ambos mercados, o elemento común é a crecente complexidade tecnolóxica. O que os clientes buscan é alguén que sexa capaz de integrar todo o seu ecosistema, garantir a continuidade operativa, protexer a información e axudalos a optimizar procesos.

Mirando aos próximos anos, que tendencias marcarán a competitividade das empresas?

Eu sempre digo que a competitividade non depende só de canto invistas en tecnoloxía, senón de como a integras no teu modelo operativo. A tecnoloxía non pode ser un proxecto illado, ten que servir para mellorar a capacidade da empresa e das persoas. E nisto vexo cinco tendencias principais. A primeira é a automatización intelixente de procesos, para eliminar as friccións. Quen automatiza gaña velocidade e reduce custos estruturais, algo clave en pemes con marxes axustados.

A segunda é a converxencia físico-dixital. As empresas son persoas, e non todas as persoas traballan igual. Hai que ofrecer entornos flexibles: quen necesita papel, que o teña; quen quere todo dixital, tamén. O importante é que a información flúa sen barreiras entre áreas.

A terceira é a ciberseguridade, que xa é un requisito estrutural. En entornos híbridos e conectados, hai que protexer datos, dispositivos e procesos para garantir a continuidade.

A cuarta é a intelixencia artificial aplicada ao negocio real. Non como marketing, senón para cousas concretas: mantemento predictivo, clasificación documental, detección de cuellos de botella, análise de datos… A IA axuda a tomar mellores decisións, pero sempre co humano no centro.

E a quinta é a simplificación tecnolóxica. As empresas van buscar menos provedores e máis integración. Porque se non, xérase unha complexidade que acaba sendo un custo oculto.

Isto xa pasou no printing, onde había moitas impresoras, moitas marcas, consumibles por todos lados, e ninguén sabía o custo real. Con modelos integrados iso solucionouse, e agora está a pasar o mesmo no dixital.