Batalla polo superordenador de 25 millóns da Xunta: a adxudicación a Fujitsu, paralizada por un recurso

A finais de febreiro, o Centro Tecnolóxico de Supercomputación de Galicia (Cesga) adxudicou a Fsas Technologies, a filial europea de Fujitsu, o superordenador Finisterrae IV e un sistema de almacenamento de datos por 25,1 millóns. Foi o segundo gran contrato licitado pola fundación que xestiona o centro tecnolóxico e que ten no seu padroado á Xunta e ao Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) en poucos meses, pois nos últimos días de novembro encargou a Telefónica un ordenador cuántico por 9 millóns.

Estas inversións enmárcanse nun orzamento máis amplo, de 56 millóns, que o Goberno galego mobilizou para construír o novo edificio do Cesga e converter o centro tecnolóxico, ou polo menos ese é o obxectivo, nun referente internacional en computación de altas prestacións. O plan avanza, pero con algún enredo polo camiño, xa que o proceso de contratación con Fujitsu para dotar ao Cesga do seu ordenador máis custoso quedou paralizado debido a un recurso dos seus competidores na licitación.

Así consta na documentación feita pública pola mesa de contratación, que o 21 de xaneiro resolvía adxudicar ao grupo xaponés o Finisterrae IV ao obter a maior puntuación no concurso. Esa adxudicación abría tamén a posibilidade de presentar un recurso especial en materia de contratación, impugnando a resolución ante o Tribunal Administrativo de Contratación Pública (Tacgal). Iso é precisamente o que sucedeu, segundo consta na documentación da mesa de contratación, que paralizou a formalización do contrato ata que o Tacgal resolva.

A desavenza podería acabar co superordenador nos tribunais ordinarios, pois hai un período de dous meses para recorrer a adxudicación pola vía do contencioso administrativo, e tamén é impugnable a resolución do propio tribunal galego de contratos, unha vez que a emita.

Telefónica e Atos loitaron polo contrato

Fujitsu competiu polo novo equipo do Cesga con outros dous licitadores: Telefónica, a gañadora do ordenador cuántico, e Atos, o grupo tecnolóxico francés con un forte posicionamento en IA e ciberseguridade, entre outros servizos. A filial do grupo xaponés impúxose a ambos ao obter 69 puntos no concurso, aínda que non con demasiada marxe respecto a Atos, que obtivo 62 puntos. Telefónica quedou máis lonxe a pesar de liderar unha parte da valoración. O grupo de Marc Murtra obtivo a mellor puntuación nos criterios avaliables mediante xuízo de valor, pero pinchou nos criterios obxectivos, uns determinados parámetros técnicos nos que a mesa valoraba a relación entre o prezo e o rendemento do superordenador. Nese apartado Telefónica obtivo 14,64 puntos e Fujitsu máis do dobre, 35.

Esas puntuacións foron agora impugnadas ante o tribunal de contratación, o que provocou a suspensión da adxudicación ao grupo xaponés ata que o Tacgal se pronuncie. Consultada por este medio, Telefónica declinou facer valoracións sobre un proceso de contratación en curso, ao igual que a Xunta, que sinalou que ofrecerá información unha vez resolta a adxudicación.

Atos adxudicouse Finisterrae III

O superordenador Finisterrae IV ten como obxectivo ofrecer potencia computacional adicional para cubrir as necesidades de intelixencia artificial, entre outras, e contará cun sistema de almacenamento que posibilitará albergar gran cantidade de datos de modo permanente e prestar servizos de datos máis avanzados. A licitación publicouse de maneira simultánea á do ordenador cuántico que se adxudicou Telefónica, nun concurso no que participaron tamén Rigetti e a propia Fujitsu.

O equipo dá continuidade á lista de superordenadores do Cesga, a saga Finisterrae, cuxa terceira versión se adxudicou a francesa Atos por sete millóns en 2021. A súa instalación permitiu multiplicar por 12 a capacidade de cálculo do anterior superordenador, o que supoñía 4.000 billóns de operacións matemáticas por segundo.

Posteriormente, en 2023, o Cesga comprou a Fujitsu un dos primeiros computadores cuánticos de Europa por 13,9 millóns para que servise de complemento ao Finisterrae III.