Aldesa, investigada no caso Zapatero, librouse dunha reclamación de 9 millóns de Adif polo AVE a Galicia
A construtora conseguiu un contrato de case 100 millóns para a conexión entre Zamora e Ourense, pero Adif acabou culpándoa de atrasos e sobrecustos nas obras; a penalización por danos e prexuízos acabou afundíndose nos tribunais.
Obras de Aldesa no tramo Lubián-Canda do AVE a Galicia / Aldesa
Comentarios
A construtora Aldesa, agora no foco pola investigación do xuíz Calama a José Luis Rodríguez Zapatero, estivo hai pouco loitando nos tribunais por un asunto algo máis decoroso, pero igualmente desagradable para a compañía que dirixe Javier Lamas. Adif impuxo unha penalización de 9,5 millóns polos teóricos danos e prexuízos que lle ocasionou nalgunhas obras do AVE a Galicia.
Foi, precisamente, na recta final da segunda lexislatura de Zapatero, co galego José Blanco como ministro de Fomento, cando a construtora acadou un contrato de case 100 millóns para a complexa tarefa de enlazar a alta velocidade entre Ourense e Zamora, concretamente, no tramo entre Lubián e o túnel de A Canda. As obras non saíron nos prazos previstos. Nin moito menos. Aprobaron 10 prórrogas por un total de 80 meses máis dos 29 previstos.
Este escenario, que en distintas intensidades se repetiu en moitas obras do AVE galego da época, provocou sobrecustos sobre o orzamento inicial. E Adif culpou parte deles a Aldesa, exercendo unha penalización de 9,46 millóns, incautando a garantía a cargo da aseguradora Caser e desatando un procedemento xudicial que se prolongou ata o ano pasado, co expresidente Alejandro Fernández Ruiz xa fóra da empresa.
Unha década en obras
O contrato formalizouse o 21 de novembro de 2011 por 95 millóns de euros cunha UTE liderada por Aldesa e completada por dúas filiais do grupo, Coalvi e Proacon. As obras prolongáronse ata 2021 e Adif culpou de cinco das 10 prórrogas acordadas á falta de pericia do contratista, atribuíndolle problemas na organización dos traballos, nos métodos empregados e nos medios dispoñibles. O 10 de outubro de 2021, o xestor de infraestruturas ferroviarias resolveu a imposición de penalizacións, a reclamación de danos e prexuízos e a execución da garantía por valor de 9,45 millóns. Nesa cantidade incluíanse, basicamente, os gastos adicionais provocados polos atrasos en dirección de obra, dirección técnica ou seguridade, entre outros conceptos.
Aldesa, con todo, conseguiu evitar as penalizacións na Audiencia Nacional. A Sala do Contencioso, nunha sentenza de maio de 2025, esgrimiu dous argumentos: por unha banda, determinou que as prórrogas non foron responsabilidade exclusiva do contratista, e que gran parte do prazo de 24 meses ao que se aplican as penalidades quedara regularizado mediante a aprobación de diversas modificacións de contrato por parte de Adif.
Por outra banda, defenden os maxistrados que a imposición de penalidades é utilizada na contratación administrativa como medio coercitivo ou de presión ao contratista, que se aplica para asegurar o cumprimento regular das obrigas contractuais dentro do prazo prefijado, buscando así a finalización da obra no tempo previsto. Con todo, non está prevista para castigar condutas, ao carecer de natureza “estritamente sancionadora”. “Resulta en consecuencia que, tal e como conclúe a sentenza de instancia, a imposición de penalidades, tal e como están previstas na normativa de aplicación, carece de sentido unha vez finalizada a execución do contrato, pois están configuradas como un medio para lograr a correcta execución por parte do contratista das obrigas asumidas no contrato de obras”, sinala a sentenza.
Adif penalizou a Aldesa cando as obras xa estaban concluídas, o que para a Audiencia Nacional é contrario ao seu obxecto legal, polo que acaba rexeitando os argumentos do xestor da infraestrutura ferroviaria e anulando as penalidades que impuxo á construtora. A compañía, pola súa banda, atribuíu os atrasos ás condicións meteorolóxicas adversas, á incidencia do Covid-19 e á necesidade de compartir o espazo de traballo con outros contratistas.
De Ourense a Pequín
Aldesa é propiedade de China Railway Construction Corporation (CRCC), que controla o 99% do capital. O xigante estatal chinés tivo que inxectar preto de 577 millóns de euros na compañía entre 2021 e 2024 para compensar as perdas que xerou o grupo durante o Covid e o ciclo inflacionista. Entre 2021 e 2023, Adif adxudicou á construtora chinesa contratos por valor aproximado de 150 millóns de euros, repartidos en tres grandes obras ferroviarias: a plataforma intermodal de Vitoria-Gasteiz, o incremento de capacidade do tramo Nudo de Pinar de Las Rozas-Las Matas na liña Madrid-Hendaia, e a Variante de Rincón de Soto en La Rioja. Todos eles baixo a tutela do Ministerio de Transportes.
O xuíz Calama investiga o posible pago de comisións por parte da empresa á trama pola que foi imputado o expresidente do Goberno José Luis Rodríguez Zapatero. Entre 2021 e 2023, como publicou este medio, Adif adxudicou á construtora chinesa contratos por valor aproximado de 150 millóns de euros, repartidos en tres grandes obras ferroviarias: a plataforma intermodal de Vitoria-Gasteiz, o incremento de capacidade do tramo Nudo de Pinar de Las Rozas-Las Matas na liña Madrid-Hendaia, e a Variante de Rincón de Soto en La Rioja. Todos eles baixo a tutela do Ministerio de Transportes.
