Atlas Urbano: Ferrol, á cola en mobilidade e consumo de auga, pero á cabeza por baixa contaminación acústica
Ferrol presenta luces e sombras en materia de sustentabilidade urbana, segundo a cuarta edición do Atlas Urbano de Sustentabilidade en Galicia, impulsado por Economía Dixital; a cidade lidera o consumo de auga e ocupa o último posto en infraestruturas de mobilidade sostible, aínda que destaca por rexistrar os niveis máis baixos de contaminación acústica e unha boa calidade do aire.
Porto deportivo de Ferrol. Wikipedia
Comentarios
Ferrol rexistra o maior consumo doméstico de auga de Galicia e a menor dotación de infraestruturas para a mobilidade sostible, segundo a cuarta edición do Atlas Urbano de Sostibilidade en Galicia. Con todo, o informe tamén sitúa a urbe naval como a menos exposta á contaminación acústica do sistema urbano galego e con uns niveis de calidade do aire aliñados cos estándares europeos.
A cidade menos poboada do sistema urbano galego presenta os rexistros máis altos de consumo de auga. Segundo os datos do estudo, “o consumo doméstico de auga é, probablemente, o indicador máis elocuente de eficiencia de recursos a escala municipal”. A cidade coruñesa rexistra un total de 347,7 litros por habitante e día, un valor que supera amplamente a media europea de 144 litros.
“A explicación está en que a rede doméstica ferrolá é antiga e arrastra niveis de perda por fugas considerablemente superiores á media galega”. Tamén inflúe neste consumo o tecido industrial militar e naval, principal motor produtivo da cidade, que “mantén conexións de uso intensivo á rede municipal que o cómputo agregado”. Ademais diso, a eficiencia hídrica do parque inmobiliario e dos equipamentos públicos “figura entre as máis baixas do sistema urbano galego”.
No lado oposto a Ferrol está Pontevedra con 163 litros por habitante e día, que ofrece un dato máis próximo ao estándar europeo en “coherencia cun modelo ambiental urbano que fixo da eficiencia ambiental da súa política municipal”.
Outro dos indicadores analizados no estudo relacionado coa eficiencia de recursos é o número de equipamentos de mobilidade sostible instalados no termo municipal. En concreto, esta variable está concebida como unha aproximación da aposta material de cada concello por modos de desprazamento alternativos ao vehículo privado motorizado como carrís bici segregados, aparcadoiros seguros para bicicletas, puntos de recarga eléctrica, infraestrutura peonil específica, paradas e nodos do transporte público estruturado.
“O indicador contén imperfeccións xa que non mide cobertura espacial efectiva, non discrimina a calidade de cada equipamento, non recolle a conectividade do conxunto, e trata por igual unha estación de bicicletas con cen ancoraxes que un punto de recarga eléctrica con dous cargadores. A súa utilidade reside, non obstante, en que constitúe a primeira fotografía agregada dispoñible do esforzo material que cada concello despregou para reducir a dependencia urbana do vehículo privado motorizado”.
Ferrol, con 7 equipamentos, rexistra a cifra máis baixa do sistema en termos absolutos, mesmo para unha cidade da súa escala demográfica. A lideranza neste ranking asúmea Vigo, con un total de 101 equipamentos, cifra coa que supera amplamente ao segundo clasificado, Santiago, que obtén 68.
Investimento municipal en protección ambiental
Tal e como detalla o Atlas, a cantidade do orzamento ordinario destinado por cada concello a protexer o medio ambiente urbano (loita contra a contaminación acústica, lumínica ou atmosférica) é un indicador que “establece as prioridades reais”. Aqueles que asignan recursos significativos á protección ambiental están materialmente comprometidos coa causa.
Ferrol sitúase xunto a Santiago e Ourense nun grupo intermedio-baixo con cifras entre 156.000 e 384.000 euros, substancialmente inferiores ás das tres primeiras, onde o investimento oscila entre os 1,95 millóns da Coruña e os 4,4 de Pontevedra.
Contaminación acústica e atmosférica
Ferrol é a urbe galega con mellores niveis de contaminación acústica. O Atlas Urbano analiza os indicadores de ruído estandarizados pola Directiva Europea 2002/49/CE, norma marco na que se establece, entre outros, o índice Lden, unha medida sintética que pondera os niveis de ruído ao longo das 24 horas concedendo maior peso aos tramos vespertino (+5 decibelios) e nocturno (+10 decibelios).
Ferrol, ao igual que Pontevedra, mantén valores nocturnos por debaixo de 55 dB, no intervalo que as guías sanitarias “consideran compatible con descanso saudable”.
En calidade do aire a cidade tamén amosa uns resultados aliñados cos estándares europeos. A contaminación atmosférica mídese mediante unha batería de indicadores como o dióxido de nitróxeno (NO₂), partículas en suspensión grosas (PM10) e finas (PM2,5), dióxido de xofre (SO₂), ozono troposférico (O₃) e monóxido de carbono (CO).
Os dous primeiros gardan unha especial importancia para a saúde pública. O dióxido de nitróxeno é o gas resultante da combustión a alta temperatura e permite coñecer a cantidade de tráfico que circula por unha determinada zona. Pola súa parte, as partículas en suspensión cun diámetro inferior a 2,5 micras, poden chegar a atravesar a barreira alveolar e entrar no torrente sanguíneo, provocando patoloxías cardiovasculares, respiratorias e neurolóxicas.
Ferrol rexistra un total de 6,1 microgramos por metro cúbico de aire (μg/m³) de PM2,5 e de 8,5 de NO₂, por debaixo da media europea
Cea cuarta edición
O Atlas Urbano de Sostibilidade en Galicia 2025, proxecto impulsado por Economía Digital Galicia, analiza a economía circular das sete cidades galegas desde o enfoque do Monitoring Framework for Circular Economy da Comisión Europea, que concibe a xestión das urbes como o proceso metabólico dun organismo vivo, que importa recursos, os transforma mediante procesos internos e xera emisións. Nesta cuarta edición, contou co apoio de organismos e empresas como a Deputación da Coruña, Sogama, Espina, Reganosa, Exlabesa, Iberdrola, Ence e Veolia.
