Atlas Urbano: Pontevedra é líder en investimento ambiental e calidade do aire, pero carece de músculo empresarial ‘verde’
O estudo impulsado por Economía Digital Galicia sitúa a Pontevedra con uns datos de partículas en suspensión finas (PM2,5) no aire que “só unha parte das cidades europeas de tamaño medio poden exhibir, e que a sitúa entre as urbes con mellor calidade do aire de toda a Península Ibérica”.
Pontes sobre o río Lérez na cidade de Pontevedra EFE/Salvador Sas
Comentarios
Pontevedra lidera o investimento municipal en protección do medio ambiente, presenta algúns dos mellores indicadores de calidade do aire da Península Ibérica e figura entre as cidades galegas con maiores taxas de reciclaxe. Son algunhas das conclusións da cuarta edición do Atlas Urbano da Sostibilidade en Galicia 2025 no que tamén se identifica como asignatura pendente a escasa presenza de empresas vinculadas á economía circular.
Segundo os datos do estudo impulsado por Economía Dixital Galicia, Pontevedra encabeza o listado de cidades galegas con maior investimento municipal en protección ambiental cun total de 4,4 millóns de euros, unha cifra por riba dos 2,94 millóns de Vigo e dos 1,95 millóns de A Coruña. A maior distancia sitúanse Santiago, Ferrol e Ourense, con 384.267, 367.370 e 156.590 euros, respectivamente.
O investimento por habitante multiplica por cinco o de calquera outra cidade do sistema, algo que, segundo explica o Atlas, “responde con probabilidade a un investimento concentrado no exercicio analizado máis que a un esforzo orzamentario sostido”. “O indicador é rigoroso no que mide, pero debe lerse como unha fotografía dunha partida concreta nun exercicio determinado”.
Con ese investimento de 4,4 millóns, Pontevedra non só encabeza o sistema galego senón que o fai “por marxes considerables, ao superar case o 50% o investimento de Vigo e en máis do dobre o da Coruña. Tamén é máis de dez veces o das catro cidades restantes con dato dispoñible. O que indica que Pontevedra non está ausente do compromiso ambiental, simplemente executao pola vía orzamentaria”.
No análise do investimento per cápita, cunha poboación de 83.000 habitantes, amosa un investimento en protección ambiental de 53 euros, cifra moi por riba dos 11 euros de Vigo ou os 8 da Coruña. “A cidade que mellor consume auga, a que mellor calidade do aire ofrece, a que pacificou o tráfico durante dúas décadas, é tamén a que máis inviste por habitante en protección ambiental”.
Recollida selectiva e taxa de reciclaxe
Pontevedra dispón dunha rede formada por 461 colectores para a recollida de papel e cartón e 491 destinados a envases lixeiros. De media, cada habitante recicla ao ano preto de 19 quilos de papel e cartón, 14,5 quilos de envases lixeiros e 16 quilos de vidro.
Estes rexistros sitúan a cidade nunha posición intermedia, xunto a Ferrol, Lugo e Ourense, dentro dunha clasificación encabezada por Santiago de Compostela. A capital galega alcanza os 26,6 quilos de envases lixeiros e 26,3 quilos de papel e cartón recuperados por habitante, unhas cifras que superan amplamente as de Vigo, onde a achega media queda en 11,7 quilos de envases lixeiros e 14,8 quilos de papel e cartón por persoa.
En canto á taxa de reciclaxe – o porcentaxe de residuos urbanos que efectivamente chega a valorizarse– a cidade sitúase en segunda posición cun 19,6%, só superada por Santiago, que consegue un 21,2%. A terceira cidade é Ferrol (13,6%), seguida de Vigo (13,4%) e Lugo e Ourense, co 12,6%.
Calidade do aire
A contaminación atmosférica mídese con indicadores como o dióxido de nitróxeno (NO₂), dióxido de xofre (SO₂), partículas en suspensión grosas (PM10) e finas (PM2,5), ozono troposférico (O₃) e monóxido de carbono (CO).
Segundo explica o Atlas, dous deles son especialmente relevantes para a saúde pública. O primeiro é o dióxido de nitróxeno, gas resultante da combustión a alta temperatura que permite coñecer a cantidade de tráfico que circula por unha determinada zona. O segundo é o das partículas en suspensión finas cun diámetro inferior a 2,5 micras, que poden chegar a atravesar a barreira alveolar e entrar no torrente sanguíneo, provocando patoloxías cardiovasculares, respiratorias e neurolóxicas.
Pontevedra rexistra unha cifra de 5,1 microgramos por metro cúbico de aire (μg/m³) en PM2,5, un dato que “só unha parte das cidades europeas de tamaño medio poden exhibir, e que a sitúa entre as urbes con mellor calidade do aire de toda a Península Ibérica”. A explicación a estes resultados atoparíase no seu modelo urbano. “A pacificación do tráfico durante dúas décadas produciu, como consecuencia material, un aire significativamente máis limpo”.
Empresas ‘verdes’
Un dos puntos nos que a cidade manifesta unha maior debilidade é o tecido empresarial circular, é dicir, compañías dedicadas á valorización de residuos, á xestión da auga, á xeración de enerxía renovable, á descontaminación, á economía azul, aos servizos ambientais en sentido amplo.
Tal e como explica o Atlas, sen estas empresas non hai peche efectivo do ciclo de materiais. “Non hai capacidade endóxena de innovación, de xeración de emprego cualificado vinculado á transición ecolóxica e, en última instancia, para que a cidade capture parte do valor económico que a economía circular está xerando”.
Pontevedra suma un total de 11 empresas do sector, unha cifra moi lonxe das 87 da Coruña, as 83 de Vigo ou as 64 de Ourense. En cuarta posición sitúase Santiago (53) e en quinta Lugo (45). Pecha o listado Ferrol con 6.
“Con apenas 11 empresas, a cidade acredita un tecido circular privado moi reducido. Esa configuración, que nunha cidade pequena pode resultar funcionalmente eficiente, plantea con todo unha vulnerabilidade estrutural, xa que un tecido empresarial verde máis robusto sería unha garantía de continuidade do modelo”.
Cuarta edición do Atlas Urbano
O Atlas Urbano da Sostibilidade en Galicia 2025, proxecto impulsado por Economía Dixital Galicia, analiza a economía circular das urbes galegas desde o enfoque do Monitoring Framework for Circular Economy da Comisión Europea, que concibe a xestión das cidades como o proceso metabólico dun organismo vivo, que importa recursos, os transforma mediante procesos internos e xera emisións. Nesta cuarta edición, contou co apoio de organismos e empresas como a Deputación da Coruña, Sogama, Espina, Reganosa, Exlabesa, Iberdrola, Ence e Veolia.
