España e o mito romántico da empresa pequena

¡Ei Tecnófilos! Que está a pasar por aí? Hai frases que se repiten tanto que acaban soando a verdade. Como esa de que España é o país dos autónomos e das pemes. Dáncha cun sorriso, case con orgullo institucional, como se estivésemos a falar dun trazo diferencial positivo. Algo así como o carácter mediterráneo ou a dieta saudable. E non. Non é un orgullo. É un síntoma.

Unha empresa pequena non é un obxectivo. É unha fase. Un punto de partida. Un estado temporal. O problema é cando esa fase se converte en destino final, en zona de confort obrigada, en teito de cristal invisible. E aí é onde estamos.

Aquí construíuse un relato perigoso: o do pequeno empresario heroico que, con catro empregados e mil problemas, aguanta como pode. Apláudese, romantízase… pero non se lle deixa medrar. É como se o sistema dixese: “Moi ben por sobrevivir, pero non se che ocurra facerte forte”. E claro, pasa o que pasa. Confúndese resistencia con éxito.

Unha empresa de 5, de 10 ou de 15 persoas non é forte. É vulnerable. Depende de demasiadas cousas: dun cliente grande, dun par de empregados clave, de que non veña unha mala racha. Vive ao límite. Sempre. Iso non é estabilidade económica. É unha corda frouxa.

Logo chegan as crises e levamos as mans á cabeza. “¿Como pode ser que tantas empresas desaparezan?” Pois porque nunca foron sólidas. Nunca tiveron músculo. Nunca tiveron marxe. E iso non é casualidade.

En España medrar está penalizado. Non é unha opinión. É un feito práctico.

Cando unha empresa comeza a ir ben e decide dar o salto —contratar máis xente, investir, ampliar estrutura— atópase cun muro. Máis impostos, máis regulación, máis burocracia, máis custes fixos. Todo máis.

O mensaxe implícito é claro: “Se quedas pequeno, deixámosche tranquilo. Se medras, prepárate.” E o empresario, que non é parvo, fai números e frea. Non porque non queira medrar, senón porque non compensa.

Aquí é onde o discurso político se volve case ofensivo. Porque en lugar de recoñecer o problema, maquillano. Véndeno como identidade nacional. Como se ser pequeno fose unha elección cultural, non unha consecuencia do entorno.

Non. Non escollemos ser pequenos. Adaptámonos a un sistema que castiga o contrario.

Mentres tanto, noutros países, medrar é o obxectivo natural. Non hai épica en quedar pequeno. A épica está en escalar, en competir, en saír fóra, en construír algo que aguante. Aquí non. Aquí seguimos celebrando a supervivencia como se fose excelencia.

E ollo, que ninguén se equivoque: montar unha empresa pequena ten moitísimo mérito. Moitísimo. Sacala adiante, pagar nóminas, lidiar con clientes, provedores, Facenda… iso non o aguanta calquera.

Pero unha cousa é recoñecer o mérito. E outra moi distinta é convertelo en modelo, porque o modelo debería ser outro.

O modelo debería ser crear empresas que medren. Que pasen de 5 a 50. De 50 a 500. Que exporten, que innoven, que invistan, que xeren emprego de verdade. Que non treman cada vez que cambia o ciclo económico. Empresas con capacidade de decisión, con peso. Empresas que non dependan de sobrevivir mes a mes.

E aquí vén a parte incómoda: iso non vai pasar só cambiando leis. Tamén fai falta mentalidade.

Porque durante anos instalouse unha cultura de pequeno alcance. De non complicarse a vida. De non arriscar máis da conta. De “eu con isto vou tirando”. E así non se constrúe nada grande.

Medrar implica risco. Implica perder control, delegar, profesionalizar, expoñerse. Implica saír do bar de sempre e meterse nunha partida onde xa non coñeces a todos os xogadores. Non é cómodo, pero é necesario. Porque se non o fas ti, virá outro de fóra e farano. E entón xa non compites. Sobrevives… se podes.

Isto non vai de despreciar ao pequeno empresario. Vai de deixar de enganalo. De deixar de venderlle que a súa situación é ideal. Non o é. É fráxil. O obxectivo non é ser pequeno e resistente, o obxectivo é deixar de ser pequeno.

E para iso fan falta dúas cousas moi concretas: un entorno que non penalice o crecemento e empresarios que queiran medrar de verdade. O primeiro depende da política, o segundo, de cada un.

E aquí é onde moitos se incomodan. Porque é máis fácil culpar sempre ao sistema que mirarse no espello e preguntarse: “¿Estou xogando para gañar ou para non perder?” Non é o mesmo.

España necesita empresas grandes. Non por estética, senón por supervivencia económica. Porque son as que xeran estabilidade, investimento e capacidade de reacción. As pemes son o inicio. Non o destino.

Seguir vendendo o contrario é perpetuar a mediocridade, e a mediocridade, cando se institucionaliza, convértese en norma. E cando é norma, xa non molesta. Acéptase. Ese é o verdadeiro perigo.

¡Se me tecnologizan!