A ‘trampa da microescala’ en Galicia: o 95% das empresas teñen menos de 10 asalariados

O 95% das empresas radicadas en Galicia contan con menos de 10 persoas asalariadas, un 52% non dispoñen de persoal contratado e as empresas de máis de 50 traballadores representan menos do 0,6% do total. O tecido empresarial da comida está marcado por unha “elevada presenza” de empresas de pequeno tamaño que “limita a capacidade agregada para introducir melloras organizativas sostidas”.

Son algunhas das ideas que se desprenden do Informe de Conxuntura Económica, Diagnóstico estratéxico de Galicia 2025 editado polo Club Financeiro de Santiago (CFS) co apoio da Xunta. Elaborado polos investigadores da Facultade de Ciencias Económicas e Empresariais da Universidade de Santiago (USC) María Bastida, Miguel Ángel Vázquez Taín e Javier Turienzo Rivero, o estudo fai unha análise da economía de toda a comunidade na que se desvelan as claves para mellorar o seu posicionamento competitivo.

Esta análise inclúese nunha das áreas de estudo do informe no que se cuestiona por que investir en maquinaria non garante a produtividade. “A inversión en capital físico adoita asociarse automaticamente cunha mellora da produtividade. Con todo, a evidencia mostra que non é o volume de investimento o que determina o rendemento, senón a forma na que este se integra na organización e nos procesos de traballo”.

Neste sentido, empresas cunha dotación de capital similar poden presentar niveis de produtividade diferentes en función da súa capacidade para adaptar procedementos, reorganizar tarefas ou integrar tecnoloxía nos fluxos operativos. Aínda que introducir novos equipos pode aumentar a capacidade produtiva, “tamén pode xerar ineficiencias adicionais se non vai acompañada de cambios na planificación, na asignación de funcións ou na coordinación entre áreas”.

Investimento e produtividade

É por iso que o informe sinala que o retorno do investimento depende menos da capacidade de activos incorporados que da existencia de estruturas organizativas “capaces de transformar ese capital en melloras efectivas de eficiencia”. “Investir sen adaptar procesos pode aumentar a produción potencial, pero non necesariamente o valor engadido xerado por persoa ocupada”.

O informe explica que a capacidade para transformar investimento en melloras efectivas de produtividade non depende exclusivamente do volume de capital dispoñible, senón da existencia de estruturas organizativas que permitan integrar ese capital nos procesos produtivos. Por este motivo, a relación entre o tamaño empresarial e a produtividade adquire unha especial relevancia. “As empresas medianas e grandes presentan niveis de produtividade superiores debido á presenza de funcións especializadas, sistemas de xestión e procedementos estandarizados que facilitan a adopción tecnolóxica e a reorganización do traballo”.

O primeiro grupo de empresas nas que resultaría viable realizar melloras organizativas de forma sostida serían as de tamaño mediano, xa que dispoñen de infraestruturas que permiten “combinar investimento, coñecemento e capacidade de execución”.

No lado contrario estarían as empresas de menor tamaño, nas que a dependencia do traballo directo do propietario sumada á ausencia de procedementos formalizados “dificultan a reorganización da produción e limitan o impacto do investimento en capital ou tecnoloxía”.

Esta limitación, tal e como detalla o estudo, adquire unha especial relevancia no tecido empresarial galego, marcado por “unha elevada atomización” na que “opera nunha trampa de microescala” caracterizada por volumes suficientes para manter a actividade pero insuficientes para “emprender cambios organizativos que permitan mellorar de forma estrutural a produtividade”.