O exconselleiro Javier Guerra: “A transición da empresa á política está moi lonxe de ser un camiño natural”

“Na nosa sociedade, existe unha crecente desafección cara á política, os partidos e o concepto mesmo de político, e neste contexto, a figura do directivo eficaz vinculado ao mundo empresarial xorde cíclicamente como unha alternativa desexable”. Son as palabras do exconselleiro Javier Guerra Fernández, quen considera que a transición da empresa á política está lonxe de ser un camiño natural ou simplemente viable.

Nunha entrevista realizada polo proxecto Janus para o semanario portugués Vida Económica, o empresario vigues explica que, segundo a súa experiencia persoal, “existen moitos obstáculos que fan practicamente imposible (ou moi excepcional) que un empresario desenvolva a súa vocación política de servizo á comunidade”. 

O primeiro destes obstáculos é o propio “marco regulatorio”. Segundo explica Guerra, entrar na política activa esixe unha extrema precaución cos posibles conflitos de intereses. “Con todo, isto aplícase de maneira absolutamente irracional e inxusta, baseándose na presunción de ‘culpabilidade’, razón pola cal, en moitos casos, as persoas vense obrigadas a desprenderse dos seus propios negocios, que nada teñen que ver coa actividade política que realizan. Un empresario non entra na política para obter un beneficio persoal. E quen o fan non son verdadeiros empresarios”.

Guerra Fernández, a quen Alberto Núñez Feijóo incorporou ao seu primeiro Goberno en 2009 como conselleiro de Economía —cargo que deixaría dous anos despois—, sinala na entrevista que a actividade política “debería supoñer un equilibrio lóxico entre políticos profesionais e profesionais que dedican parte da súa vida ao servizo público”. 

Tamén menciona como un factor determinante a propia cultura interna dos propios partidos que, “lonxe de ser estruturas permeables e puramente democráticas, os grandes partidos operan segundo lóxicas xerárquicas fortemente condicionadas polo control do líder ou da dirección, fomentando carreiras prolongadas do que eu chamo políticos dependentes, o que empobrece as experiencias vitais necesarias para xestionar adecuadamente o público”. Neste sentido, Guerra considera que para un empresario ou profesional que goza de liberdade absoluta e está acostumado a tomar decisións con rapidez e autonomía, “as disciplinas cegas do partido e os equilibrios orgánicos resultan difíciles de aceptar”.

“Creo que a cuestión non é tanto se é posible participar na política activa, senón baixo que condicións un está disposto a facelo. Crédevos: a marxe é reducido”.

Relación España – Portugal

Licenciado en Ciencias Económicas e Empresariais pola Universidade de Santiago, Javier Guerra Fernández (Vigo, 1964) tamén cursou formación de dirección e xestión empresarial en Madrid e California. Antes de entrar na política desenvolveu unha longa carreira no sector téxtil traballando en empresas como Nike Iberia, Camper ou Grupo Alfico. Posteriormente impulsou a firma téxtil “El Secreto del Mar”, propietaria da marca surfwear El Niño. Tras o seu paso pola Xunta mantivo a súa actividade na política viguesa, no PP local, e no Senado onde mantivo o acta ata maio de 2023.

O exconselleiro analiza tamén na súa entrevista a relación entre España e Portugal que define como “unha combinación de proximidade inevitable e ambición incompleta”. “Son dous países veciños, algúns dirían irmáns, con profundas afinidades culturais e económicas que, con todo, aínda non lograron explotar todo o seu potencial conxunto dentro do proxecto europeo”. 

A interdependencia entre ambos países, explica Guerra, é evidente na medida en que España é o principal destino comercial de Portugal mentres as firmas nacionais se atopan por todo o territorio luso. A pesar diso, “non existe unha visión estratéxica compartida que promova un verdadeiro espazo económico ibérico; a cooperación existe pero adoita ser reactiva máis que planificada”. 

Javier Guerra destaca que, aínda que existe algún modelo de colaboración puntual como o “modelo ibérico” no sector enerxético xurdido pola guerra de Ucraína, a relación bilateral está infrautilizada e pouco desenvolvida con “proxectos ferroviarios limitados, infraestruturas básicas que nunca se materializan e unha cooperación que carece dunha narrativa ambiciosa que vaia máis aló do puramente técnico”.

“Nós, os 59 millóns de ibéricos, debemos plantexarnos unha pregunta que, en realidade, está no centro do problema: ¿podemos desempeñar un papel como bloque estratéxico dentro da UE, ou seguiremos actuando como dous actores que cooperan só esporadicamente? Neste sentido, a escala importa —e moito— e unha maior integración ibérica representaría unha gran oportunidade para obter unha vantaxe comparativa. Existe un enorme potencial, pero non hai (ou é escaso e oportunista) un impulso político real nin unha visión compartida. Debemos seguir traballando para logralo”.