Un informe de EY desgrana as fortalezas e os deberes pendentes do sector lácteo galego. O documento, que ten como autora á exministra de Agricultura, Pesca, Alimentación e Medio Ambiente, Isabel García Tejerina, destaca a posición de “liderado” que exerce a comunidade, pero tamén expón os principais factores que manteñen o prezo do leite por debaixo da media nacional.

“Máis sector produtor e menos centros de transformación de leite en produtos de maior valor engadido, ausencia dunha gran cooperativa gandeira e industrial que aglutine produción, valor, mercado e estratexia empresarial, como é o caso de Asturias e Andalucía, son en parte causas destes menores prezos do leite en Galicia“, subliña a agora senior advisor de EY en Medio Ambiente, Sostibilidade e Agronegocios.

García Tejerina fai referencia, aínda que sen mencionar explícitamente, á asturiana Capsa (propietaria de Larsa, que facturou 996,7 millóns de euros en 2024) e á andaluza Covap, que alcanzou os 1.053 millóns de euros o ano pasado.

“Hai tamén menor presenza de organizacións de produtores, que como no resto de España, non despregan todo o impacto desexable para reducir a vulnerabilidade dos gandeiros, podendo converterse nunha figura importante para unha mellor posición negociadora, redución de custos, mellora da competitividade e mellorar a renda procedente da venda dos produtos”, engade a que fora titular de Agricultura durante a segunda lexislatura de Mariano Rajoy á fronte do Palacio de La Moncloa.

Da PAC ás cotas

No documento, a senior advisor de EY pon en valor os 40 anos desde a implantación da Política Agraria Común en Europa, que ao seu xuízo, transformou de maneira importante e moi positiva o noso sector alimentario. “España transitou de maneira constante cara a unha aproximación en produtividade cara á media da UE, de modo que hoxe ocupamos postos de podio en produción por vaca. Seguimos moi lonxe da dimensión de cooperativas e organizacións ou asociacións de produtores dos principais produtores europeos. E seguimos lonxe en transformación e valor engadido ao leite líquido. A industria avanzou moito, pero segue habendo camiño por percorrer”, explica García Tejerina.

Respecto ás cotas lácteas, Tejerina precisa que estas “non eliminaron as crises de prezos por completo durante a súa longa existencia”. Esta problemática cobra especial relevancia en comunidades como Galicia, que “ten os máis baixos da xeografía española”. “Non obstante, esta fenda viña pechándose, como o veñen facendo a maioría dos indicadores, resultado, sen dúbida, da aposta do sector polo seu propio futuro e do apoio da Xunta durante décadas”, matiza a exministra de Agricultura.

Galicia concentra o 56% das explotacións gandeiras dedicadas ao sector lácteo en España e tamén representa o 41% do censo bovino. Este diferencial entre ambos porcentaxes explícase por un minifundismo que queda patente noutro dato. O tamaño medio das explotacións en España era de 49 vacas en 2015 e elevouse ata as 75 en 2024, o que supón un salto do 53%.

Por outra banda, “Galicia crece un 57%, pasando de 35 a 55 vacas, aínda que aínda por debaixo da media, convirxe cara ela”. Este liderado de Galicia trasládase tamén á produción láctea. Segundo o informe de EY, esta alcanzou os 6.846 millóns de toneladas en 2015, ano no que se suprimiu a cota láctea. Desde entón creceu case un 10%, ata acadar os 7.506 millóns de toneladas a nivel estatal.

Con todo, en Galicia o crecemento foi case o dobre (un 18%), “pasando de 2.592 millóns de toneladas a 3.072, e gañando peso relativo no total nacional, desde o 39% de 2015 ao 41% en 2024″. É por iso que a exministra conclúe o informe subliñando que o resto das comunidades autónomas cantábricas “perden relevancia no mapa lácteo nacional mentres Galicia a aumenta”.

O porto exterior da Coruña posicionase como un enclave estratéxico para o desenvolvemento da industria ligada á eólica mariña, un feito que quedou refrendado coa inxección económica que lle acaba de outorgar para tal motivo o Goberno. Hai tan só uns días, o Instituto para a Diversificación e o Aforro da Enerxía (IDAE), dependente do Ministerio para a Transición Ecolóxica, adxudicou á Autoridade Portuaria da Coruña 97,5 millóns de euros para preparar as súas infraestruturas e acoller proxectos empresariais relacionados co negocio offshore. Os de Sara Aagesen tiveron en conta á hora da concesión da axuda que o ente portuario herculino conta xa con cinco proxectos en firme, incluídos avales bancarios, para desenvolver en Langosteira. Entre eles figura un de Amper, o grupo presidido por Pedro Morenés, que tamén ten na súa folla de ruta erguer no porto exterior de Ferrol instalacións para os seus negocios offshore. Uns terreos aos que, iso si, podería estar agora mirando o xigante chinés SAIC, que estuda o seu desembarco na comunidade para a súa primeira planta de vehículos da marca MG en Europa.

Amper, un dos grandes provedores de Navantia, conta desde 2022 cunha concesión de algo máis de 69.000 metros cadrados de solo no porto de Ferrol para o desenvolvemento do seu negocio offshore. Non obstante, non son poucas as voces que na última semana deslizaron que se finalmente o xigante chinés SAIC opta polo enclave ferrolán como espazo no que ubicar parte do seu proxecto de automoción necesitaría do solo que, nestes momentos, está concesionado á súa filial WindWaves.

Por agora, a firma non se pronuncia sobre SAIC e asegura que segue adiante cos seus plans tanto na Coruña como en Ferrol.

Espazo en Langosteira

Á espera do que finalmente ocorra con SAIC e ao marxe da súa concesión en Ferrol, Amper ten agora vía libre para medrar no porto exterior de Langosteira, na Coruña. En 2024, o grupo anunciou que iniciara os trámites pertinentes coa Autoridade Portuaria para conseguir espazo no porto exterior no que tamén desenvolver parte do seu negocio ligado á eólica mariña e o montaxe de compoñentes offshore. En concreto, solicitou a concesión de 40.000 metros cadrados de solo.

Ademais de Amper, outras catro empresas teñen proxectos firmes para industria offshore en Langosteira. Ata nove compañías chegaron a interesarse por solo no porto exterior coruñés para ese fin, pero, na actualidade, xunto co grupo do exministro Pedro Morenés, seguen adiante Acciona, Esteyco, Saitec e Navantia, gran empregador do grupo madrileño en eólica mariña.

Ata agora, o espazo para cada empresa non se tiña outorgado xa que a zona sur de Langosteira, a destinada a ubicar estes negocios de eólica mariña, non estaba habilitada para iso. Pero coa choiva de millóns do IDAE, os terreos poranse en condicións para ese uso. Prevese que antes de final de verán o porto peche o proxecto para adaptar a zona e tamén que o confronte coas compañías que solicitaron formalmente solo. Neste novo escenario e habendo pasado case tres anos desde que se iniciaron as tramitacións, as firmas interesadas poderían redimensionar as súas solicitudes, de acordo coas súas carteiras de negocio.

Amper, por tanto, tería espazo para medrar na Coruña fronte a hipotéticos cambios na súa ubicación en Ferrol que puidesen derivarse da chegada de SAIC. Aínda que iso, de momento, é unha incógnita…

O ‘dominó’ de SAIC

A nivel oficial existe gran mutismo respecto dos plans da china SAIC, que apunta a Galicia e, en concreto, a Ferrolterra, para ubicar a súa primeira planta europea de vehículos de MG. A pasada semana trascendeu que o porto exterior de Ferrol é a ubicación favorita do xigante asiático, se ben esta localización conta con inconvenientes, sendo o principal o feito de que os asiáticos necesitarían solo que está en mans de Amper.

A cotizada china non só sondea o porto ferrolán. Economía Digital Galicia publicou o pasado sábado que SAIC tamén tería sobre a mesa outra ubicación en paralelo en As Pontes. Segundo fontes non oficiais consultadas por este medio, o grupo asiático baralla na actualidade que o seu desembarco na comunidade sexa dobre, cunha planta de ensamblaxe que podería acabar no porto exterior ferrolán, e unha fábrica de compoñentes no municipio pontés, que serviría para conformar un ecosistema propio e unha cadea de valor da que, nun futuro, participarían provedores locais.

Rueda e SAIC

Este luns, o presidente da Xunta, Alfonso Rueda, recoñeceu que, se finalmente a opción galega ten “éxito”, a folla de ruta de SAIC pasa por desembarcar na comunidade “cun proxecto amplo, que abarcaría a produción das pezas e non só a composición dos automóbiles”.

Rueda confirmou así o dobre investimento na comunidade, con fábrica de produción e de ensamblaxe, pero rexeitou falar do porto de Ferrol e a posible coincidencia con Amper, argumentando que a obriga do Goberno galego é “presentar os emprazamentos que se consideran máis axeitados”, pero que a decisión final corresponde unicamente aos promotores.

Ao igual que a Xunta, a Autoridade Portuaria de Ferrol-San Cibrao mantén mutismo sobre este extremo.

Amper quere A Coruña, e tamén Ferrol

Quen si falou é Amper. A firma dirixida por Enrique López non fai declaracións sobre as posibles intencións de SAIC en Ferrol, pero si deixa claro que segue adiante cos seus proxectos tanto nesta ubicación como en Langosteira.

Preguntando por Economía Digital Galicia sobre se a recente adxudicación deses 97,5 millóns de euros á Autoridade Portuaria da Coruña para acoller industrias de eólica mariña, fronte aos 2,5 millóns que, de momento, recibiu o porto de Ferrol poderían modificar a súa folla de investimento na comunidade, a compañía deixa claro que mantén os seus plans en ambos os enclaves.

“WindWaves mantén os seus plans industriais tanto na Coruña como en Ferrol e felicítase de que se concederan o 100% das axudas que solicitaron conxuntamente ambas autoridades portuarias, porque contribuirán á creación na Coruña dun importante hub industrial para compoñentes de eólica mariña no sur de Europa, polo que WindWaves apostou decididamente dentro do seu plan de crecemento ata 2028, recentemente actualizado”, expón.

Prazo e primeiras pedras

Foi en xuño de 2022 cando Amper, mediante un comunicado á CNMV, anunciou que recibira da Autoridade Portuaria de Ferrol a concesión de 69.385 metros cadrados de terreo por un período de 30 anos para a súa división offshore. Indicou que a concesión lle permitiría asumir “novos proxectos de construción de estruturas completas para o sector enerxético da eólica mariña” e que “afrontaría un investimento superior aos 25 millóns para o proxecto” que entraría en funcionamento “no último trimestre de 2023”.

Na súa última memoria anual, a correspondente ao exercicio 2025, a firma –que tamén desenvolve compoñentes para a eólica mariña na antiga planta de Siemens en As Somozas, que adquiriu en 2023 e xa produciu compoñentes para Navantia– cualifica de “investimento estratéxico” o proxecto de Ferrol e asegura que “as obras necesarias xa arrancaron coa previsión de ter as instalacións en funcionamento no primeiro semestre de 2027 e cun investimento total estimado superior aos 45 millóns de euros”.

En agosto do ano pasado, o Concello de Ferrol concedeu a licenza de obras ao proxecto de ensamblaxe de estruturas para parques flotantes de Amper. Con todo listo, fai unhas semanas, o acto cerimonial de colocación da primeira pedra foi suspendido de forma abrupta. Posteriormente, o presidente da Xunta reuniuse en San Caetano con responsables de WindWaves. Dous feitos que cobraron unha nova dimensión tras trascender o posible interese de SAIC polos terreos portuarios.