Mercadona e Lactalis gañan ao Goberno e deixan no aire as multas por comprar leite por debaixo de custo.

Mercadona, a principal cadea de supermercados en España, e Lactalis, o maior grupo lácteo, conseguiron anular na Audiencia Nacional as sancións que lles impuxera a Agencia de Información y Control Alimentario (AICA) por, supostamente, comprar leite por debaixo dos custos de produción. Esta práctica está prohibida pola Lei da Cadea Alimentaria, impulsada no seu momento pola exministra Isabel García Tejerina co obxectivo de protexer a viabilidade de todos os eslabóns, singularmente, ao que en teoría está nunha posición de maior debilidade, é dicir os produtores.

No caso do sector lácteo, sen o abrigo do sistema de cotas desde 2015, conlevou determinadas normas, como a firma de contratos de compra e os prazos de antelación para a presentación de ofertas ás granxas, cuxo incumprimento conleva sancións da AICA. Baseándose nesta arquitectura, Mercadona e Lactalis encaixaron as multas, anuladas posteriormente pola Audiencia Nacional. No caso da cadea de Juan Roig foi en marzo do ano pasado cando a Sala do Contencioso-Administrativo estimou o seu recurso e considerou que o proceso sancionador lle xerara indefensión. A multinacional francesa ten varios procedementos dos que está saíndo vitoriosa, o último do pasado maio, cando a Audiencia Nacional anulou unha multa da AICA de 100.000 euros polo mesmo motivo que no caso de Mercadona.

Entre decembro e xaneiro, o Tribunal Supremo admitiu varios recursos presentados pola Avogacía do Estado en defensa do Ministerio de Agricultura e a AICA co obxectivo de restablecer as multas. En realidade son pequenas cantidades para grupos como o de Juan Roig, que facturou máis de 35.000 millóns en 2024, ou Lactalis, cuxo negocio español alcanzou os 1.676 millóns de facturación nese mesmo exercicio. Con todo, está en cuestión o mecanismo que utiliza o Goberno para aplicar penalizacións polo incumprimento dunha medida estrutural da Lei de Cadea Alimentaria, a prohibición das compras a prezos por debaixo de custo. O método podería xerar indefensión ao preservar a confidencialidade dos custos de produción dos gandeiros, de maneira que as multas serían anuladas cada vez que as empresas recorran.

Ademais, tanto a cadea de supermercados como o grupo lácteo teñen un gran peso no campo. Mercadona non só é o maior distribuidor, coa capacidade que iso implica para fixar prezos de referencia para o resto de cadeas, senón que tamén ten influencia directa na industria, debido ao alto porcentaxe de ingresos que representa para provedores como Covap ou Entrepinares. Lactalis, que produce marcas como Ram, El Ventero, Gran Capitán, Puleva, Président –ou as derivadas da joint-venture con Nestlé como La Lechera ou Nescafé Latte–, recolle case 1.000 millóns de litros de leite en España e é o maior operador no campo galego, o territorio que máis produce do Estado, con 515 millóns de litros recollidos en 2024.

O temor da Avogacía do Estado

O 28 de xaneiro, o Tribunal Supremo admitiu a trámite o recurso de casación presentado pola Avogacía do Estado contra a anulación dunha multa a Lactalis Compras y Suministros, a central de compras do grupo francés con sede en Vilalba, que fora sancionada con 100.000 euros por, supostamente, comprar leite crúa de vaca a prezos por debaixo dos custos de produción a Ramaderia Devesa, unha gandaría de Lleida. A multa foi anulada en marzo do ano pasado pola Audiencia Nacional ao considerar que o procedemento provocou indefensión á compañía.

O auto detalla os argumentos do avogado do Estado, que case a modo de lamento sinala que “o criterio aplicado pola sentenza vacía totalmente de contido e virtualidade a previsión de confidencialidade, facéndoa na práctica absolutamente incompatible co dereito de defensa, posto que levaría a que sempre e en todo caso, calesquera que fosen as circunstancias concurrentes, se apreciase a existencia de indefensión cando se declarasen confidenciais os documentos achegados polo provedor que acreditan e explican o seu custo efectivo de produción”. Dito doutro xeito, aplicar as multas esixiría que os produtores desvelasen os seus custos para que a empresa sancionada tivese a posibilidade de impugnalos, co que non habería posibilidade de que eses datos fosen confidenciais.

Outros dous procedementos

No caso de Mercadona, foi sancionada con 66.000 euros por, supostamente, comprar leite por debaixo de custo a Covap, o gran provedor de Hacendado e dono da galega Naturleite. A situación é calcada á anterior. A Audiencia Nacional anulou a multa en marzo do ano pasado ao considerar que o procedemento xerou indefensión ao grupo de supermercados. O Supremo admitiu a trámite o pasado decembro o recurso da Avogacía do Estado, que se expresou en idénticos termos aos do caso de Lactalis.

Á espera de que o Supremo se pronuncie, os casos van acumulándose nos xulgados. O mes pasado, por exemplo, a Audiencia Nacional tumbou outra sanción de 100.000 euros ao grupo francés, esta vez por adquirir leite por debaixo de prezos de custo á gandaría murciana ALOA. Lactalis “nin sequera podía saber a posteriori, unha vez terminado o contrato, se o prezo que pagara estaba por riba ou non dos custos efectivos de produción”. “En definitiva, o informe pericial desvela a existencia de importantes contradicións na análise da AICA, que demostran a súa vez que Lactalis non tiña medios para saber se estaba pagando por riba ou por debaixo do custo de produción”, di a sentenza.