Mobilidade, investimento e tecido empresarial ‘verde’ impulsan A Coruña no Atlas Urbano
O estudo impulsado por Economía Digital Galicia destaca a cidade herculina como a única urbe da comunidade adscrita ás grandes redes nacionais e europeas de sostibilidade urbana.
Vista aérea da cidade da Coruña. EFE/Cabalar
Comentarios
A Coruña sobresae no Atlas Urbano da Sostibilidade en Galicia 2025 pola súa fortaleza en ámbitos clave como a mobilidade sostible, a gobernanza ambiental e a economía verde. A cidade herculina lidera o uso do transporte público entre as sete urbes galegas e concentra, xunto a Vigo, o maior tecido empresarial vinculado á transición ecolóxica. Con todo, estes avances conviven cunha das súas principais asignaturas pendentes: a contaminación acústica, xa que os niveis de ruído rexistrados superan os umbrais de referencia establecidos para as zonas residenciais urbanas.
O estudo, impulsado por Economía Dixital Galicia, sinala que no caso da Coruña non puideron ser analizados todos os indicadores obxecto de estudo. A cidade “non publica información homologable sobre catro dos once indicadores do bloque de residuos, incluídos os máis relevantes: recollida efectiva por fracción, recollida de papel e de envases por habitante, e taxa global de reciclaxe. A ausencia de publicación comparable dificulta a súa avaliación”.
Tampouco existen datos sobre o número de colectores para envases lixeiros. Si están dispoñibles os relativos aos de papel, que ascenden a 916, a segunda cifra máis alta de Galicia, só por detrás de Vigo, con 1.062 unidades, un dato coherente co feito de que ambas son as cidades máis poboadas da comunidade.
Redes institucionais de sostibilidade
O Atlas desgrana a adhesión das urbes galegas ás grandes redes nacionais e europeas de sostibilidade urbana, algo que define como un acto voluntario que compromete o concello con determinadas metodoloxías, informes e obrigas de seguimento. Esta adhesión non garante por si soa resultados pero “sinala disposición institucional e abre portas a foros de intercambio de prácticas, liñas específicas de financiamento europeo e visibilidade internacional en circuitos onde a pertenza importa”.
O estudo recolle a pertenza de cada cidade a cinco redes representativas do ecosistema institucional da sostibilidade urbana:
- Rede de Entidades Locais para a Axenda 2030
- Rede Española de Cidades polo Clima
- Rede Innpulso de Cidades da Ciencia e a Innovación
- Pacto das Alcaldías polo Clima e a Enerxía
- Rede Española de Cidades Saudables
A Coruña é a única das sete cidades con plena adhesión ás cinco redes consolidando así “un perfil de gobernanza ambiental estruturado e completo”. “Este compromiso require ter tramitado cinco procesos de incorporación distintos, coas súas respectivas esixencias documentais, as súas obrigas de reporte e as súas cotas de participación. A cidade herculina figura no ecosistema español de redes de sostibilidade urbana, como un actor de referencia que a cidade cultiva con coidado. Esa solvencia formal, con todo, contrasta coa falta de datos no bloque de residuos, a pesar de que a participación nas redes europeas de Axenda 2030 e do Pacto das Alcaldías conleva obrigas explícitas de transparencia ambiental”.
Investimento en protección ambiental
Alén da adhesión a redes, un dos aspectos que determinan o compromiso coa protección do medio ambiente urbano é a inversión destinada desde os concellos. “Este indicador establece as prioridades reais. Aqueles que asignan recursos significativos á protección ambiental están materialmente comprometidos coa causa”.
A Coruña, cun orzamento destinado en 2025 de 1,9 millóns, completa o podio do ranking de cidades galegas xunto a Pontevedra, con 4,4 millóns, e Vigo, con 2,94. Pola súa banda, Santiago, Ferrol e Ourense forman un grupo intermedio-baixo con cifras entre 156.000 e 384.000 euros, substancialmente inferiores ás das tres primeiras pero distintas do caso de Lugo.
Un dos aspectos nos que a cidade herculina manifesta o seu liderado é na existencia dun tecido empresarial circular, é dicir, empresas dedicadas á valorización de residuos, á xestión da auga, á xeración de enerxía renovable, á descontaminación, á economía azul, aos servizos ambientais en sentido amplo, non hai peche efectivo do ciclo de materiais. Sen este tecido “non hai capacidade endóxena de innovación, de xeración de emprego cualificado vinculado á transición ecolóxica e, en última instancia, para que a cidade capture parte do valor económico que a economía circular está xerando”.
A Coruña, igual que Vigo, concentra arredor de 85 empresas con actividade económica verde, cifras que multiplican por oito ou por dez as de Pontevedra e Ferrol. Segundo explica o Atlas, esta fenda revela “unha xeografía económica que a análise dos outros bloques non permitía ver con tanta nitidez”. Nas dimensións de material (residuos) e de eficiencia (auga, mobilidade), as cidades pequenas poden competir coas grandes e mesmo superalas en termos relativos.
Na dimensión empresarial a escala demográfica e económica impónse, e os efectos de aglomeración “benefician inequívocamente” ás dúas grandes urbes galegas. “Sen volume de mercado local, sen masa crítica de demanda e de provedores, sen universidades grandes que xeren capital humano cualificado, non hai tecido produtivo circular significativo”.
Mobilidade sostible
A mobilidade sostible é outro dos grandes fortes da Coruña, encabezando a listaxe grazas a unha combinación de indicadores que a singularizan dentro do sistema urbano galego ao ser a cidade con menor dependencia do coche privado, co 53,2%, unha cifra que implica que case a metade da poboación urbana coruñesa non usa vehículo privado para ir ao traballo. Ademais, é a que máis utiliza o transporte público (19,3%).
“A cifra de transporte público coruñés case duplica a de Vigo, a seguinte cidade, con 13,3%, e triplica a das urbes peor situadas, como é o caso de Ferrol (7,9%), Pontevedra (8,6%) e Lugo (9,7%). É un dato singular porque resulta particularmente significativo nun sistema urbano galego onde a oferta de bus metropolitano estruturado é, fóra da Coruña, reducida ou directamente inexistente”.
Contaminación acústica
A contaminación acústica é un dos retos dalgunhas das urbes galegas. A exposición a niveis elevados de ruído urbano, ademais de alterar o sono, pode provocar outros efectos no organismo como o incremento da presión arterial ou o aumento do risco de padecer patoloxías cardiovasculares.
O Atlas Urbano analiza os indicadores de ruído estandarizados pola Directiva Europea 2002/49/CE, norma marco na que se establece, entre outros, o índice Lden, unha medida sintética que pondera os niveis de ruído ao longo das 24 horas concedendo maior peso aos tramos vespertino (+5 decibelios) e nocturno (+10 decibelios).
A Coruña sitúase xunto a Santiago, Ourense e Vigo, entre as cidades que superan os valores normativos anuais establecidos pola lexislación vixente para zonas residenciais urbanas. “A superación deses niveis obriga, segundo a lexislación española, a elaborar plans de acción específicos e a realizar a zonificación acústica detallada, instrumentos cuxa execución foi desigual entre as cidades”.
Segundo os datos do Atlas, a cidade herculina suma 66 decibelios ubicándose nunha “zona claramente por encima do umbral de referencia para zonas urbanas residenciais, que a lexislación española sitúa en 55 decibelios diurno e 45 decibelios nocturno”.
Cea edición do Atlas Urbano
O Atlas Urbano da Sostibilidade en Galicia 2025, proxecto impulsado por Economía Dixital Galicia, analiza a economía circular das urbes galegas desde o enfoque do Monitoring Framework for Circular Economy da Comisión Europea, que concibe a xestión das cidades como o proceso metabólico dun organismo vivo, que importa recursos, os transforma mediante procesos internos e xera emisións. Nesta cuarta edición, contou co apoio de organismos e empresas como a Deputación da Coruña, Sogama, Espina, Reganosa, Exlabesa, Iberdrola, Ence e Veolia.
