Delikia, o xigante galego do ‘vending’, branco de Aena na súa batalla xudicial polos alugueres nos aeroportos

Maxelga 93, a sociedade que está detrás da operadora de vending Delikia Fresh, súmase á listaxe de empresas coas que loita Aena nos tribunais polos alugueres de establecementos e outros espazos en aeroportos, na que tamén figuran Textil Lonia ou Inditex. O operador aeroportuario despregou unha batería de recursos orientados a conseguir a nulidade de todas as sentenzas desfavorables na reclamación das rendas tras o estoupido da pandemia despois de que o Tribunal Supremo declarase a incompetencia da xurisdición civil para coñecer delas. 

No caso do litixio coa viguesa Maxelga, Aena presentou ante a Audiencia Provincial de Las Palmas un recurso de apelación contra unha sentenza do Xulgado de Primeira Instancia número 2 de Telde de marzo de 2022 na que se declaraba que o contrato que vinculaba a ambas compañías, asinado en setembro de 2017, quedaría suxeito ao establecido na Lei 13/21 do 1 de outubro pola que se modificaba a lei de Ordenación dos Transportes Terrestres e que contiña unha serie de medidas para paliar as consecuencias provocadas polo estoupido da pandemia do Covid-19. Unha delas era a de anular a renda mínima garantida entre os contratos entre o 15 de marzo e o 20 de xuño de 2020. 

O xulgado de primeira instancia de Telde concluíu que a renda mínima anual garantida (RMAG) entre esas datas “quedaría suprimida e non sería esixible o seu pago por Aena”. A partir do 20 de xuño reduciríase en “proporción directa” ao menor volume de pasaxeiros no aeroporto onde se atope o local respecto ao volume de pasaxeiros que existiu nese mesmo aeroporto en 2019, non sendo esixible por Aena o pago dunha RMAG por maior importe). 

Esta sentenza asimila o contrato de arrendamento de superficies para instalación e explotación de máquinas expendedoras automáticas no aeroporto de Gran Canaria cos contratos de arrendamento para actividades de restauración ou de comercio polo miúdo. No seu recurso, Aena alegaba, entre outros aspectos, que a citada lei 13/21 non era de aplicación na medida en que “só afectaba aos arrendamentos de local de negocio e non aos de superficie de explotación de máquinas expendedoras” en tanto que “a máquina non é un local de negocio nin de industria e tampouco de restauración ou comercio”. 

Sinala a Audiencia Provincial de Las Palmas na sentenza na que desestima o recurso de Aena que “un local de negocio, é un espazo ou superficie destinado a levar a cabo unha actividade comercial, non hai dúbida de que neste caso se arrenda a Maxelga determinadas superficies do aeroporto de Gran Canaria, co fin de que desenvolva nelas a actividade comercial a través de máquinas expendedoras de comida ou bebida, a cambio de unhas cantidades que figuran no contrato como Renda fixa anual e renda variable en función dos rendementos da actividade empresarial”.

Tamén apunta que non aprecia diferenzas entre estes espazos arrendados a Maxelga para operar coas súas máquinas expendedoras e outros locais do aeroporto “dado que non existen referencias catastrais diferentes nos locais comerciais, e nos contratos subscritos por Aena os arrendatarios abonan a parte proporcional do Imposto sobre Bens Inmobles e non un imposto diferenciado para cada local ou superficie”.

“Do mesmo xeito non hai diferenza entre a finalidade de ambos arrendamentos destinados a dar servizo aos pasaxeiros do aeroporto, así como que ambos arrendamentos teñen o mesmo deseño de composición da renda cunha parte fixa e outra variable, en función dos rendementos da devandita actividade”. 

O operador aeroportuario presenta un recurso de casación contra a sentenza da Audiencia Provincial no Tribunal Supremo na Sala do Civil do Alto Tribunal, lembrando a súa propia xurisprudencia nun caso de Aena similar, sinala nun auto de finais de xaneiro que a xurisdición para o coñecemento do asunto non sería a civil senón a contencioso-administrativa declarando a nulidade “de todas as actuacións desde a admisión a trámite da demanda no xulgado de primeira instancia, absténdose, por tanto, de coñecer do recurso de casación”. 

Outros litixios de Aena

Aena atopou na falta de xurisdición o argumento para dar a volta a todas as causas xudiciais sobre o arrendamento de espazos durante o Covid nas que non obtivo un resultado favorable. O orixe deste argumento está nun caso que o operador aeroportuario libró en solo galego. 

Trátase da Airfoods Restauración y Catering S.L, cadea de restaurantes con varios locais no aeroporto Santiago-Rosalía de Castro. O motivo é o impago de rendas como consecuencia do estoupido da pandemia. O xulgado de primeira instancia dá a razón á arrendadora e Aena presenta un recurso de apelación que a Audiencia Provincial da Coruña desestima.

Aena acode ao Supremo cun recurso extraordinario por infracción procesual e outro de casación. Nesta ocasión o Alto Tribunal entendeu que “podería existir incompetencia da xurisdición civil, por exercitarse na demanda unha acción relativa a reequilibrio contractual dunha concesión administrativa, cuxo coñecemento corresponde á xurisdición contencioso-administrativa”.

Por este motivo acordou escoitar ás partes e ao Ministerio Fiscal, que acabou concluíndo que o “coñecemento do asunto corresponde á xurisdición contencioso-administrativa”. O Supremo declarou entón a “incompetencia da xurisdición civil” para o coñecemento da demanda interposta e a “nulidade de todas as actuacións desde a súa admisión a trámite”.

Os casos de Inditex e Lonia

Aena tamén presentou dous recursos de casación, admitidos a trámite polo Supremo, para anular as sentenzas de primeira instancia e da Audiencia de Madrid que lle impiden cobrar a Inditex e Lonia as rendas dos establecementos do aeroporto Adolfo Suárez Madrid-Barajas non abonadas durante a pandemia. 

No caso de Inditex o conflito remóntase a 2023, cando o Xulgado de primeira instancia número 36 de Madrid estimou a demanda do xigante téxtil galego. Nela reclamaba 1,15 millóns que Aena lle cobrara mediante os avales e a fianza incautada desde o 30 de novembro de 2020 ata o 12 de abril de 2021. Deste importe, 656.957 euros correspondían a locais de Zara, 130.235 euros aos da desaparecida Uterqüe e 367.011 aos de Massimo Dutti. O xulgado de primeira instancia dá a razón ao xigante téxtil; Aena presenta un recurso na Audiencia Provincial de Madrid, que finalmente é desestimado. 

Por outra banda, a Textil Lonia, a sociedade que comercializa as marcas Purificación García e Carolina Herrera, o xestor aéreo reclamaba case 908.000 euros en concepto de rendas impagadas en 2020. O xuíz de primeira instancia absolveu a Textil Lonia e o operador presentou un recurso de apelación á Audiencia Provincial de Madrid, que tamén foi tumbado.