Navieira Elcano e Fernández Tapias e as súas frotas en Brasil e México, pendentes de Trump e a tensión polo petróleo.

Mar de fondo no negocio marítimo internacional. Dous dos grandes grupos navieiros españois que operan no Caribe e o Atlántico sur, nun momento de especial tensión pola escalada emprendida por Donald Trump, teñen moito que ver co petróleo e os seus derivados e tamén con Galicia. E é que a navieira Elcano, controlada pola familia Silveira desde Vigo e con Abanca no seu accionariado, conta cunha flota de vinte buques en total, de transporte de crudo e derivados, así como produtos químicos, e dúas filiais repartidas por Brasil e Arxentina. Fernández Tapias, agora en mans dos fillos do fundador, outro vigués, e a través da súa filial Naviera F. Tapias Galicia, ten singular presenza en México e a Pemex como principal cliente.

Elcano, privatizada nos noventa e adquirida polo Grupo Nosa Terra 21, liderado nese momento polo finado José Silveira e a súa muller, dedícase basicamente ao transporte de materias primas, destacando en cargas líquidas de crudo e os seus derivados e de produtos químicos, en gases tanto gas natural licuado (GNL) como gases licuados derivados do petróleo (GLP), e tamén en carga seca realizan transporte de mineral de ferro, carbón ou bauxita, entre outros.

Estratexia internacional

Para desenvolver esta estratexia, Elcano conta cunha flota de vinte buques, que aumentou a 21 en xaneiro de 2025, tras a adquisición dun bulkcarrier (graneleiro) bautizado como Castillo de Santa María. A súa plantilla é de 695 empregados, incluíndo persoal de terra e persoal de flota.

Ademais da sociedade cabeza, o grupo tamén desenvolve a súa actividade a través das súas filiais operativas ubicadas en Arxentina (Empresa Naviera Petroleira Atlántica SA) e Brasil (Empresa de Navegagao Elcano SA). Elcano está afeito a navegar en augas turbulentas, que xa probou en 2024. Nas palabras do seu vicepresidente e conselleiro delegado, Juan M. Cordeiro, ese ano “o efecto positivo do crecemento do comercio internacional compensou as restricións ao tráfico marítimo no Canal de Suez, derivadas do conflito en Gaza, así como as consecuencias da guerra en Ucraína”.

Coberturas de guerra e flota

Elcano aclara na súa memoria de 2024 que “os clientes do grupo poden solicitar que o servizo sexa prestado en calquera parte do mundo coas limitacións xeográficas habituais no sector que se establezan en cada contrato, como por exemplo zonas de xeo, zonas excluídas das coberturas de guerra ou suxeitas a sancións internacionais”.

Empresa de Navegação Elcano, a filial cabeza en Brasil, con base en Río de Xaneiro, explotaba ao peche de 2024 uns sete buques de súa propiedade (tres de transporte GLP e catro buques bulkcarriers) e tres buques quimiqueiros product tanker arrendados en réxime de casco despido (bareboat) doutras filiais de Grupo Elcano. A outra filial, Empresa Naviera Petroleira Atlántica, ten sede en Bos Aires e como actividade principal a explotación de dous buques de súa propiedade, un petroleiro e un quimiqueiro product tanker. Os buques están fretados a terceiros.

O legado de Fernández Tapias en México

Os herdeiros do vigués Fernando Fernández Tapias, falecido en outubro de 2023, seguen controlando un negocio que basicamente pasa polo transporte marítimo internacional, a pesar de que o empresario se desfixera da súa principal navieira (venda ao grupo canadense Teekay) en 2004. E basicamente está relacionado co crudo e con México. O seu son os buques de apoio en alta mar, de probas de pozos petrolíferos e de transporte marítimo en xeral.

Gran parte do negocio internacional da familia pasa por Naviera F. Tapias Galicia, que é cabeza dun conxunto de sociedades e cun importe neto da cifra de negocios composto principalmente pola prestación de servizos ás subsidiarias, así como por dividendos. A filial realizou desinvestimentos patrimoniais durante 2024 nas compañías F. Tapias Management e F. Tapias México II, ambas ubicadas no país azteca, e mantén investimentos no patrimonio de empresas do grupo por un valor de 91,6 millóns de euros.

Renovación con Pemex

En febreiro de 2024, a compañía F. Tapias México II procedeu á renovación do seu contrato con Pemex, extendendo a súa vixencia ata, polo menos, o 31 de decembro de 2026.

A compañía aseguraba na súa memoria que “este acordo é relevante dado que, a pesar de que F. Tapias México II xa non forma parte do grupo, o 100% dos ingresos do grupo dependen da actividade derivada da relación contractual entre F. Tapias México II e Pemex”. Para a execución de dito contrato, F. Tapias México II aluga os buques propiedade de F. Tapias México Vigo e F. Tapias México Monforte de Lemos, o cal constitúe a fonte de ingresos para estas dúas sociedades.