A conta atrás do 2 de agosto na IA

Hai un número que se instalou nas conversacións sobre intelixencia artificial e regulación: trinta e cinco millóns de euros. Repetido sen contexto, produce máis parálise que preparación. E a empresa galega non necesita outro susto: necesita entender.

É o teito das multas máis graves previstas no Regulamento europeo de IA, e converteuse no titular por defecto cada vez que se achega o 2 de agosto de 2026, a data na que boa parte desa norma pasa a ser plenamente aplicable. O problema é que ese número, repetido sen contexto, produce máis parálise que preparación. E a empresa —tamén a galega, co seu tecido de pemes e a súa dixitalización desigual— non necesita outro susto. Necesita entender.

Convén comezar por desfacer un malentendido estendido. O Regulamento (UE) 2024/1689 non se activa de golpe ese día de agosto. É un calendario que arrancou en febreiro de 2025, coas prohibicións de certos usos e a obriga de alfabetizar en IA aos equipos, e seguiu en agosto dese mesmo ano coas regras de gobernanza para os grandes modelos. O que se acende o 2 de agosto de 2026 é, sobre todo, dúas cousas: a capacidade sancionadora da Comisión Europea sobre os fabricantes dos grandes modelos de propósito xeral, e as obrigas de transparencia para quen usa IA de cara ao público.

O medo, na regulación, é un pésimo conselleiro: fai tomar malas decisións a quen debería estar tomando as mellores

Aquí aparece un matiz que a maioría dos titulares omite e que cambia por completo a lectura para unha empresa mediana. En maio de 2026, o chamado Digital Omnibus —o primeiro gran paquete de emendas ao Regulamento desde a súa aprobación— aprazou as obrigas máis esixentes, as dos sistemas clasificados como de alto risco, ata decembro de 2027. É dicir, o que é verdadeiramente custoso de implementar dispón dun ano longo de marxe adicional. Quen teña tachado o 2 de agosto do seu calendario pensando que xa non importa equivócase; pero quen o viva como un precipicio inminente tamén.

Case con seguridade, es «despregador», non «proveedor»

A distinción decisiva para calquera empresa é saber que papel xoga ante a norma. O Regulamento separa a quen fabrica o modelo —o provedor— de quen o utiliza nun contexto profesional —o despregador—. A práctica totalidade das pemes galegas que incorporaron intelixencia artificial son despregadoras: integran unha ferramenta dun terceiro na súa xestión, a súa atención ao cliente ou o seu marketing. Non fabrican nada.

E o groso da carga regulatoria, a documental e a máis pesada, recae sobre quen produce o modelo, non sobre quen o usa. Isto non exime ao despregador de responsabilidades, pero as sitúa nunha escala moi distinta da que suxire a cifra dos trinta e cinco millóns.

Poder demostrar que usas a intelixencia artificial con criterio é unha vantaxe competitiva, non un custo

Tres tarefas, ningunha necesita un despacho

Que pode facer unha empresa de aquí en adiante nos meses que quedan? Tres tarefas, ningunha das cales esixe contratar un despacho especializado. A primeira é inventariar onde se usa realmente a IA, un exercicio que case sempre depara sorpresas: o asistente do correo, o resumo automático de reunións, o filtro de currículos, o chatbot da web. Non se pode gobernar o que non se sabe que se ten.

A segunda é clasificar cada uso segundo o seu nivel de risco, coa tranquilidade estatística de que a maioría caerá nas categorías mínima ou limitada. A terceira, e a única que entra en vigor de forma inmediata en agosto, é resolver a transparencia: que quen interactúe cun sistema de IA saiba que o fai, e que o contido xerado artificialmente poida identificarse como tal.

Cumprir obriga a algo maior: usar a IA con criterio

E aquí chegamos ao que, para min, é o verdadeiro fondo do asunto. Fálase do cumprimento como se fose unha meta en si mesma —un formulario que cubrir, unha multa que esquivar—, cando en realidade é unha porta. O propio Regulamento insinúao desde o seu primeiro fito: antes que as multas e a documentación técnica, en febreiro de 2025, o que esixiu Europa foi alfabetización en intelixencia artificial (o artigo 4). Non é un detalle menor nin un trámite: é a base sobre a que se sostén todo o demais.

Porque non se pode supervisar o que non se entende, nin gobernar o que non se coñece. Unha organización que cumpre de verdade o EU AI Act non é a que acumula certificados, senón a que formou aos seus equipos para saber cando a IA acerta, cando alucina, e cando unha decisión non debería delegarse nunha máquina. O cumprimento, ben entendido, non remata nun selo: empeza unha cultura.

O cumprimento non é o final do camiño. É o que che obriga, por fin, a usar a intelixencia artificial con criterio

A esa cultura chámoo Slow AI, ou «IA con criterio»: unha forma de incorporar a intelixencia artificial que antepón o xuízo humano á velocidade, a comprensión ao automatismo e a gobernanza á moda. O que a lei esixe por obriga —alfabetizar, supervisar, ser transparente— resulta ser, casualmente, exactamente o que distingue a unha empresa que usa a IA ben dunha que só a usa axiña. A regulación europea, lida así, non é un freo: é un empurrón na dirección correcta.

Detrás de todo isto late unha idea que me parece máis relevante que calquera prazo. Unha empresa que documenta como usa a IA, que mantén supervisión humana sobre as súas decisións e que é transparente cos seus clientes, constrúe algo que comeza a escasear e a cotizar: confianza.

Galicia non necesita correr. Necesita decidir ben.

A transición cara a unha IA gobernada, explicable e honesta encaixa cun tecido empresarial que valora a relación de confianza e o traballo ben feito por riba da velocidade. A regulación europea, lida sen medo, non frea esa transición: órdena.

Darse o tempo de facelo con criterio, en lugar de reaccionar con présa ante unha data, é probablemente a decisión máis rendible que unha empresa pode tomar respecto á intelixencia artificial este ano.

O 2 de agosto non é un muro contra o que estrelarse. É unha brúxula que sinala cara onde debería ir, desde hai tempo, calquera empresa que queira usar a intelixencia artificial sen perder o norte.

— Faino con criterio. Non con medo.