A lección do bazar

¡Ei Tecnófilos! ¿Que está a pasar por aí? Esta semana un lector díxome unha frase que escoitei mil veces en bares, feiras e ata en consellos de administración: “os chineses son os peores empresarios do mundo, pero lles está a funcionar.” Prezo baixo, local na rúa principal, e máis horas que ninguén. Locais sucios, trato brusco, o móbil na man mentres che cobran. E aínda así, estannos a gañar a partida do comercio de proximidade. A conclusión implícita é cómoda: teñen sorte, ou fan trampas, porque desde logo non son mellores que nós. Pois imos tentar aprender algo, porque o relato é bonito e o dato desmontao enteiro.

Comecemos polo que si é certo. O modelo do bazar —prezo de derrubo, ubicación preferente, xornada maratoniana— funcionou durante máis de dúas décadas en España, e non é maxia: é enxeñaría de custos. Capital familiar, cero débeda bancaria, reinversión constante e unha cadea de importación directa sen intermediarios. Iso non é chapuza, é unha estrutura financeira que calquera consultor de McKinsey asinaría cos ollos pechados. Confundir baixo marxe con mala xestión é non entender nin unha cousa nin a outra.

E aquí vén o dato que rompe o relato do “mal empresario”: a comunidade chinesa é, agora mesmo, a única nacionalidade estranxeira en España con máis autónomos que asalariados. Dos máis de 66.000 cidadáns chineses afiliados ao RETA, o 55% traballa por conta propia. Ningunha outra comunidade estranxeira do país se achega a esa proporción. Iso non é o perfil dos “peores homes de negocios do mundo”. É, con diferenza, o colectivo máis emprendedor de cantos operan no noso país.

Agora a parte que non che están a contar na barra do bar: o bazar tradicional está a morrer, e non precisamente porque o superen os comerciantes españois. Están a matalo o seu propio país de orixe. Temu, Shein e AliExpress pulverizaron o marxe dun modelo que antes custaba uns 800.000 euros montar e hoxe vale a metade. A iso súmase que cadeas con capital intensivo —Action, Primark, Deals— copiaron literalmente o manual dos bazares chineses e executárono con máis músculo financeiro e mellor escaparate. En 2022 había uns 20.000 comercios rexentados por cidadáns chineses en España; hoxe esa cifra cae mes a mes.

¿E que fai o empresario que segundo o tópico “non sabe facer negocios”? Reconvértese. Perruquerías, salóns de manicura, academias de idiomas, asesorías fiscais, restaurantes wok, incluso bares de tapas e churrerías levados pola segunda xeración, formada aquí, que compite de ti a ti co negocio local. Pasou de vender barato a vender servizo e especialización, xusto o movemento que moitísimos autónomos españois levan anos sen atreverse a dar por medo a saír da zona de confort do “toda a vida se fixo así”.

O verdadeiro titular desta historia non é que un colectivo enteiro sexa mal empresario e aínda así gañe. O titular é que durante vinte anos Occidente confundiu o desprezo cultural co análise estratéxico. Rímonos do local sucio e do “non diga, non diga” en vez de preguntarnos por que un negocio con esas supostas carencias xeraba caixa, sobrevivía a tres crises e financiaba a educación universitaria da seguinte xeración sen pedir un euro ao banco. Esa é a mediocridade en estado puro: xulgar a forma e non o fondo, a estética e non o balance. A lección para calquera empresario ou autónomo que me lea non é “copia o bazar chinés”. O modelo xa está caducando, como vimos.

A lección é máis incómoda: se desprezas a estratexia de quen che está a gañar cota de mercado, perdiches antes de comezar. O día que deixamos de analizar ao competidor polas súas cifras e comezamos a analizalo polos seus modais, deixamos de competir e comezamos a consolarnos. E o consolo non paga nóminas.

¡Se me tecnologizan!