Galicia e o Norte de Portugal: unha alianza que xa non entende de fronteiras

Hai fronteiras que separan e outras que unen. A que comparten Galicia e o norte de Portugal pertence, desde hai tempo, ao segundo grupo. Hoxe falamos dunha eurorrexión que soubo converter a proximidade xeográfica, os vínculos históricos e a afinidade cultural nunha vantaxe competitiva. Lonxe de ser unha simple delimitación administrativa, a fronteira transformouse nun espazo de cooperación onde empresas, institucións e cidadáns traballan cun obxectivo común: xerar máis oportunidades, máis crecemento e máis benestar para ambos territorios.

A Eurorrexión Galicia-Norte de Portugal consolidouse como un dos exemplos máis exitosos de cooperación transfronteiriza de Europa, demostrando que a suma de capacidades xera máis crecemento, máis competitividade e máis benestar que calquera estratexia baseada en traballar por separado. Non falamos dunha simple declaración de intencións. Falamos dun territorio integrado por máis de 6,5 millóns de habitantes, preto de 250.000 empresas e arredor de 2,8 millóns de traballadores, que xera un volume económico superior aos 160.000 millóns de euros de PIB. Son cifras que sitúan a eurorrexión como un dos grandes espazos económicos do noroeste peninsular e como un actor con capacidade para competir no contexto europeo.

“Cada ano, o intercambio comercial entre ambos territorios move máis de 7.000 millóns de euros, unha cifra que segue crecendo grazas á integración das cadeas de valor en sectores como a automoción, o téxtil, a loxística, a industria agroalimentaria, o metal ou a construción”

Portugal é, ademais, o principal socio comercial de Galicia. Preto do 30 % das exportacións galegas teñen como destino o mercado portugués, mentres que Galicia é un dos principais clientes e provedores do norte de Portugal. Cada ano, o intercambio comercial entre ambos territorios move máis de 7.000 millóns de euros, unha cifra que segue crecendo grazas á integración das cadeas de valor en sectores como a automoción, o téxtil, a loxística, a industria agroalimentaria, o metal ou a construción.

Pero a relación vai moito máis alá das mercadorías. Miles de persoas cruzan diariamente a fronteira para traballar, estudar ou desenvolver a súa actividade empresarial. Estímase que máis de 30.000 desprazamentos transfronteirizos se producen cada día, unha mostra de ata que punto ambos territorios funcionan xa como un espazo económico integrado. As empresas galegas atopan no Norte de Portugal un socio natural para internacionalizarse e, ao mesmo tempo, as compañías portuguesas consideran Galicia unha porta de entrada ao mercado español e europeo.

Este proceso de integración non é froito da casualidade. Detrás existe un traballo constante desenvolvido polas organizacións empresariais e polas institucións públicas de ambos lados da fronteira. Desde a Confederación de Empresarios de Galicia levamos anos impulsando iniciativas xunto coa Associação Empresarial de Portugal (AEP), a Confederação Empresarial do Alto Minho (CEVAL), o Instituto Galego de Promoción Económica (IGAPE), IAPMEI e outros organismos que comparten unha mesma visión: facilitar que as nosas empresas colaboren, inoven e compitan en mellores condicións.

Un dos mellores exemplos desa cooperación é o proxecto BID4Tenders, financiado polo programa Interreg España-Portugal. O seu obxectivo era claro: axudar a que as pequenas e medianas empresas (pemes) da Eurorrexión puidesen acceder con maiores garantías ao enorme mercado da contratación pública, un mercado que representa aproximadamente o 14 % do PIB da Unión Europea.

Os resultados falan por si mesmos. O proxecto logrou apoiar a máis de 1.200 pemes, duplicando amplamente as previsións iniciais. Organizaron xornadas de formación, encontros empresariais, accións de asesoramento personalizado e ferramentas dixitais para facilitar o acceso ás licitacións públicas. Grazas a ese traballo, as empresas participantes presentaron máis de 40 ofertas a concursos públicos por un importe superior a tres millóns de euros, xerando ademais un importante efecto multiplicador sobre a inversión realizada.

Desde a Confederación de Empresarios de Galicia levamos moitos anos comprometidos con esa visión. Facémolo colaborando estreitamente con organizacións empresariais portuguesas e con institucións de ambos lados da fronteira, impulsando iniciativas que facilitan a mobilidade, a cooperación empresarial e o acceso a novas oportunidades de negocio. Cremos firmemente que a competitividade das nosas empresas será maior canto máis capaces sexamos de construír un verdadeiro mercado económico compartido.

Durante estes dous anos traballamos para achegar a contratación pública ás pequenas e medianas empresas da eurorrexión. Con demasiada frecuencia, este mercado percíbese como complexo, excesivamente burocrático ou reservado para grandes compañías. Con todo, a contratación pública representa un dos maiores mercados económicos de Europa e ofrece enormes oportunidades para as pemes que dispoñen do coñecemento e das ferramentas necesarias para competir.

Pero sería un erro medir o éxito unicamente en cifras. O verdadeiro valor de BID4Tenders reside nas relacións empresariais que axudou a crear. Empresas galegas e portuguesas que antes apenas se coñecían hoxe colaboran, comparten experiencias e exploran oportunidades conxuntas. Xeráronse redes de confianza, incrementouse o coñecemento mutuo e fortaleceuse un ecosistema empresarial transfronteirizo que seguirá dando froitos moito despois de que o proxecto rematase.

“Cantas máis empresas concurren a unha licitación pública, maior é a competencia, mellores son as solucións que reciben as administracións públicas e máis eficiente resulta a utilización dos recursos públicos”

A cooperación empresarial ten, ademais, un efecto positivo sobre o conxunto da sociedade. Cantas máis empresas concurren a unha licitación pública, maior é a competencia, mellores son as solucións que reciben as administracións públicas e máis eficiente resulta a utilización dos recursos públicos. Gañan as empresas, gaña a administración e, en definitiva, gaña o conxunto dos cidadáns.

Con todo, sería un erro pensar que chegamos ao final do camiño. En realidade, apenas estamos comezando unha nova etapa. A eurorrexión dispón hoxe dunha base sólida, pero aínda existen retos importantes que debemos afrontar conxuntamente se queremos consolidarnos como un dos principais polos económicos do Atlántico europeo.

O primeiro deles pasa por mellorar as infraestruturas e a conectividade. A conexión ferroviaria de alta velocidade entre Vigo e Oporto constitúe unha necesidade estratéxica para reforzar a mobilidade de persoas, mercadorías e investimentos. Non falamos unicamente de reducir tempos de viaxe; falamos de integrar mercados, facilitar a actividade empresarial e fortalecer a nosa posición dentro do Corredor Atlántico europeo.

Outro reto fundamental consiste en seguir avanzando cara un auténtico mercado laboral integrado. Miles de traballadores cruzan cada día a fronteira, pero aínda persisten obstáculos administrativos, fiscais e laborais que dificultan esa mobilidade. Debemos seguir impulsando medidas que acheguen seguridade xurídica tanto ás empresas como aos traballadores e que faciliten a circulación do talento entre ambos territorios.

Igualmente importante será reforzar a nosa capacidade para atraer inversións conxuntas en sectores estratéxicos como a automoción, a loxística, a economía azul, a industria agroalimentaria, a enerxía ou a innovación tecnolóxica. Galicia e o norte de Portugal contan con portos, universidades, centros tecnolóxicos, tecido industrial e capacidade emprendedora suficientes para competir conxuntamente nun contexto internacional cada vez máis esixente.

O próximo marco financeiro europeo ofrece unha oportunidade extraordinaria para seguir profundando nesta estratexia compartida. Europa presta unha atención crecente aos proxectos desenvolvidos desde a cooperación entre rexións, e poucas eurorrexións reúnen tantas fortalezas como a nosa para converterse nun referente de integración económica.

Estou convencido de que o futuro de Galicia pasa tamén polo futuro do norte de Portugal. Non porque renunciemos á nosa identidade, senón precisamente porque a fortalecemos cando somos capaces de construír alianzas estratéxicas. As empresas non entenden de fronteiras cando existen oportunidades de crecemento, innovación ou internacionalización. As administracións deben ser capaces de acompañar esa realidade e crear as condicións para que a cooperación resulte cada vez máis sinxela, máis áxil e máis eficaz.

A historia demostra que os territorios que cooperan avanzan máis rápido que os que compiten entre si. Galicia e o norte de Portugal xa demostraron que xuntos somos capaces de xerar máis riqueza, máis emprego e máis oportunidades para as nosas empresas. Agora tócanos dar un paso máis, consolidando unha auténtica estratexia compartida de competitividade que nos permita afrontar con éxito os desafíos da próxima década.

Porque, nunha Europa cada vez máis interconectada, a mellor maneira de medrar segue sendo avanzar xuntos.