Soberbio

Para o ignorante, a soberbia parece ser sinónimo de orgullo, de valoración altaneira da propia figura ante unha manifesta superioridade fronte aos demais. Para o soberbio, á falta de medición atinada propia acumúlase a ausencia de consideración sobre o valor alleo.

O orgullo, entendido como un acicate do aportado, considerado como a lexítima devolución ante o sentimento de ser autor ou ter colaborado na consecución de algo valioso, tal e como o concibiu Aristóteles, pode tamén valorarse como unha virtude, incluso profunda, o denominado orgullo virtuoso. Por contra, o orgullo, concibido como un pecado tradúcese en vanagloria, vanidosa condescendencia, que cando se volve evidente, procaz e indisimulado, devén en soberbia. Vamos, por explicalo soberbiamente. E por iso, para a escatoloxía cristiá, a soberbia é o maior dos sete pecados capitais, dado que foi o primeiro e o máis antigo destes, cometido por Satanás ao considerarse máis poderoso que o propio Deus.

Téngase, ministro

A soberbia, na antiga Grecia, asimilábase a un dos cinco vicios irascibles, a diferenza dos concupiscibles, os da carne, dado que non son excesos senón froito das privacións ou frustracións. En definitiva, non é máis que a demostración da distorsión debida a unha valoración inadecuada tanto das propias capacidades como do desprezo polas alleas. Ben vai, que cres moi listo, pero moi, moi listo; ademais de que os demais sexan parvos, pero moi, moi parvos. E como, no fondo, sabes que non é así, e que, polo tanto, te fastidia con j, pois vas, encima, e cabréaste; e, ademais, escupes.

Tres son, polo menos, as altiveces que nutren a soberbia: a gloria vana, a vanagloria e a cenodoxia ou vanidade, pura e simple. E das tres fixo gala recentemente o, asombrosamente aínda ministro de Transportes e ¿Mobilidade Sostenible?, Óscar Puente, ao tratar de explicar o inexplicable por evidente tras o ocorrido en Adamuz.

Unha das reaccións máis inmediatas na súa comparecencia senatorial non as dita, tamén unha vez máis, o comedimento nas súas expresións, non, nin moito menos, chegando incluso a tildarse de ser un ministro exemplar e verse zaherido por quen, nin por asomo, se lle achegan humana e tecnicamente aos seus bojes a pesar de confesar que non ten, días máis tarde, toda a información e que hai que esperar, aínda máis, a ver que di, non sabemos quen, aínda.

Pero, ¿qué é unha vítima?

Acuda no noso auxilio o metalenguaxe, esa parte da lingüística que nos permite ir un pouco máis alá da mera expresión. E aplicado á imaxe de soberbia que traslada o ministro Puente, na súa propia intervención, esta vólvese contra el como dedo acusador.

Como tal, a soberbia non é unha enfermidade, pero se existe no vademécum psiquiátrico denominado DSM V, unha evidencia constatable de padecela como mal: o denominado NPS ou Trastorno Narcisista de la Personalidade. Sí, ese que tamén se lle atribúe, vai, vai, que curioso, a alguén, supostamente, nas antípodas ideolóxicas do antigo alcalde de Valladolid, e este non é outro que o neoyorquino Donald Trump.

O narcisista excesivo, o enfermo, presenta unha sintomatoloxía que, lamentablemente, aparece sic, tal cal, nas explicacións dadas polo aínda ministro Puente no Senado o pasado 29 de xaneiro:

• Sentido exagerado da autoimportancia: Cando se lle esixen a dimisión, contesta que é “como se oíra chover”.
• Preocupación por fantasías de éxito: “É un momento duro, pero estou seguro de que o superaremos porque estamos traballando firmemente para facelo”.
• Crenza de ser especial e único: “Nin en mil vidas van ver parecido en min con ese que estaba agochado no Ventorro”, referíndose a Carlos Mazón.
• Necesidade excesiva de admiración: “Durmín tres horas ao día durante a xestión do accidente de Adamuz”.
• Sentimento de privilexio: “Na xestión do accidente fixemos todo o que humanamente se podía facer”.
• Explotación intrapersonal: “Creo que non están xustificadas as peticións de dimisión”.
• Falta de empatía: “Eu non son como vostedes, en nada, nin por acción nin por omisión”.
• Envexa frecuente: “Cando o equipo de Mariano Rajoy abandonou o Goberno non deixou nin un proxecto enriba da mesa sobre investimentos ferroviarios”.
• Comportamentos arrogantes ou soberbios: “Dáme igual o que pensen (…) Pídenme a dimisión porque realmente lles molesto, porque o fago moi ben”.

Pero a solución xa está proposta e en camiño como venda antes de ferida, posto que aínda non sabemos, con certeza, segundo o ministro, cal sexa a causa da traxedia, nin quen, polo tanto, resulte ser o responsable. 20 millóns de euros para resarcir ás vítimas. Pero, ministro, acudindo de novo ao puñetero metalenguaxe, as reais vítimas son as 46 persoas falecidas, ás que, en principio se pretendería indemnizar en dita condición, pero ¿en razón de que ata que non se saiba a quen corresponda o resarcimento? Como a cantidade que se adxudique a cada un/ha non sexa para mellorar as condicións do seu soterramento… ¿A que vítimas se refire? Rogo desculpas, neste final, polo exceso de ironía en algo tan grave.