Luzes e sombras da agroalimentación ibérica: superávit récord de España e déficit crónico de Portugal

• Galicia, entre as cinco comunidades con maior consumo per cápita de alimentos.
• O Eixo Atlántico pide contas a Puente polo atraso do tramo de alta velocidade entre Vigo e O Porriño.

Cara e cruz na balanza comercial da península ibérica. Mentres España se posiciona como unha das principais potencias da Unión Europea, só superada por Holanda, Portugal presenta un “déficit crónico” no sector que se foi agravando desde principios do milenio, tanto en produtos agrícolas non procesados como nos procesados, así como nos pesqueiros. 

Segundo os datos explicados por Fernando González Laxe, catedrático emérito de Economía Aplicada da Universidade da Coruña e expresidente da Xunta, durante a XXXIV Asemblea Xeral do Eixo Atlántico, celebrada o pasado xoves, na que presentou o Informe Socioeconómico Anual 2024 do que é autor xunto a Arlindo Cunha, catedrático de Economía da Universidade Católica do Porto e exministro de Agricultura no Goberno de Cavaco Silva e das Cidades no Executivo de Durão Barroso. 

En 2023 a balanza comercial de España superou os 15.500 millóns de euros, cifra que se vería incrementada case un 24% un ano despois, cando se superaron os 19.200 millóns. Situación diferente rexistrouse en solo luso, onde a balanza comercial de produtos agroalimentarios pechou o 2023 cun saldo negativo de 5.700 millóns. Segundo os datos do Instituto Nacional de Estatística portugués, esta cifra reduciríase ata os 5.120 millóns. 

“O saldo negativo medio en Portugal entre os anos 2020 e 2024 en produtos agroalimentarios aumentou ata os 2.600 millóns, o que corresponde a preto do 20% do déficit comercial entre ambos os países e a case a metade do déficit agroalimentario total de Portugal”. 

Tal e como apuntou Laxe, o comercio agroalimentario entre os dous países “é de enorme importancia, sendo España o principal destino das exportacións portuguesas destes produtos e ao mesmo tempo a principal orixe das súas importacións”.

Balanza comercial europea 

A Unión Europea é un dos maiores importadores e exportadores de produtos agroalimentarios, alternando a hegemonía cos Estados Unidos. En 2024 o saldo da balanza comercial pasou dos 63.000 millóns, resultante dos 235.000 millóns de exportacións e os 172.000 de importacións. 

“Ten unha balanza comercial positiva na maioría dos produtos de consumo masivo e, ao mesmo tempo, en produtos máis indispensables para a nutrición humana, como carnes, cereais, froitas e verduras, así como outros produtos como o viño e diversas preparacións alimenticias”.

Por outra banda, é deficitaria nos produtos tropicais e subtropicais como café, cacao ou bananas, así como en azucre, trigo, oleaxinosas ou proteínas vexetais, especialmente aquelas destinadas á alimentación animal (soia, xirasol, cacahuetes, fabas, garavanzos, chícharos ou lentellas). 

Tendencias alimentarias

Fernando González Laxe tamén abordou durante a presentación as principais tendencias alimentarias actuais con especial énfase no crecente individualismo nos hábitos de consumo, algo que implica a personalización dos produtos para satisfacer diversas necesidades e gustos; a segmentación do mercado; ou unha maior sensibilización e conciencia sobre aspectos da saúde e o benestar. 

Outra das tendencias actuais está relacionada co factor tempo e a aceleración dos ritmos nunha sociedade condicionada pola limitación de espazos e mobilidade e unha maior conciencia do tempo. A maior participación da muller no mercado de traballo tamén estaría relacionada coas novas tendencias alimentarias na medida en que supón un “reequilibrio das funcións, tarefas e contribucións familiares”. 

A todo iso habería que sumar a maior responsabilidade e compromiso coa natureza, o que supón unha maior distinción por parte dos consumidores entre produtos artificiais e naturais e unha maior aposta polo “bio” e o “eco”.