Centros de datos, soberanía dixital e unicornios

O presidente da European Data Centre Association (EUDCA), Lex Coors, veu dicir que Europa necesita máis centros de datos, con máis emisións, para executar modelos estadounidenses de intelixencia artificial. É dicir: máis infraestrutura en solo europeo para que os modelos de IA norteamericanos funcionen aquí, pero baixo un marco no que o Goberno dos Estados Unidos poida controlalos e mesmo cortar o acceso cando queira.

Para facer posible ese modelo, Europa tería que queimar un gas que non ten. Iso significa importar máis gas, previsiblemente tamén desde Estados Unidos, e incrementar a factura enerxética da cidadanía europea e das nosas industrias. Noutras palabras: máis dependencia enerxética, máis custos e máis vulnerabilidade para Europa.

Reconocéuno sen demasiados rodeos: a tecnoloxía de centros de datos que algúns chaman “intelixente” é, en realidade, bastante estúpida cando se analiza desde o punto de vista do uso da enerxía e das solucións climáticas. Para que funcione tal e como algúns a plantexan, Europa tería que aumentar as súas emisións, alimentar aínda máis o quentamento global e o cambio climático, e poñer en risco a súa seguridade enerxética.

E aquí entran os unicornios.

Non axuda que a Comisión Europea, nun novo exercicio de creatividade difícil de xustificar, teña plantexado na Cloud & AI Development Act (CADA) que a demanda enerxética dos centros de datos podería triplicarse de aquí a 2030, e que unha das solucións suxeridas pola comisaria Henna Virkkunen sexa cubrir parte desa demanda con pequenos reactores modulares, os chamados Small Modular Reactors ou SMR.

¿Por que non con unicornios? En 2030 Europa terá exactamente os mesmos unicornios que SMR dispoñibles para alimentar centros de datos a gran escala.

A cuestión de fondo é moito máis seria. Antes de desenvolver novos centros de datos ou de concederlles conexión á rede eléctrica para tarefas de inferencia de intelixencia artificial, Europa debe ter unha prioridade clara: verificar que a capacidade de computación que se produza no noso territorio poida ser utilizada en Europa e que ninguén poida cortala desde fóra, como xa demostrou que pode facer o Goberno de Trump.

Sen esa garantía, non existe ningunha soberanía europea en intelixencia artificial. Teríamos centros de datos en Europa, si, pero co interruptor político e tecnolóxico en Washington. Iso non é soberanía dixital.

En segundo lugar, Europa non pode aceptar que o desenvolvemento de centros de datos aumente as nosas dependencias enerxéticas, mine os nosos obxectivos de descarbonización ou prexudique a saúde da poboación. A intelixencia artificial non pode converterse nunha excusa para abrir unha nova autoestrada fósil, importar máis gas, elevar os custos de rede e trasladar a factura a fogares e industrias.

A pregunta non é se Europa necesita centros de datos. A pregunta é en que condicións, para que modelo tecnolóxico e con que garantías enerxéticas, climáticas e democráticas.

Centros de datos co interruptor situado en Europa: SÍ

Enerxía descarbonizada adicional para novos centros de datos: SÍ

Custos de rede dos novos centros de datos asumidos polos seus promotores: SÍ.

O que non podemos aceptar é que se utilice a transición dixital para reforzar vellas dependencias fósiles, nin que se nos venda soberanía tecnolóxica mentres a capacidade real de decisión segue en mans de terceiros países.

O debate non é só enerxético. Tamén é democrático. Como recollía Elena Giordano en POLITICO Europe, e como reflicte tamén a análise de Martin Wolf no Financial Times, a cidadanía do mundo, non só a europea, mira cara á Unión Europea como referencia para regular os usos da intelixencia artificial.

Esta confianza non é un detalle menor. É unha vantaxe política, institucional e tecnolóxica. Europa non pode desprezar a súa capacidade regulatoria, porque esa capacidade é unha das ferramentas que nos diferencian e unha das nosas armas máis importantes na competición tecnolóxica global. É estúpido renunciar a ela.