Un baño de realismo

Nas últimas décadas, Europa construíu institucións e mercados integrados que foron exemplo mundial de cooperación e liberdade económica. Con todo, hoxe ese legado corre o risco de converterse nun obstáculo se non se acompaña de realismo estratéxico e reformas profundas. A competitividade da Unión Europea quedou atrás fronte a Estados Unidos e China, e non basta con declarar intencións: hai que actuar con urxencia, pragmatismo e visión de futuro.

Non é unha idea illada nin unha prédica optimista: é a conclusión que veñen facendo expertos, analistas e responsables públicos con responsabilidade global. O informe de competitividade encargado pola Comisión Europea e liderado por Mario Draghi expón con claridade que a UE afronta un “modelo de crecemento que se desvanece” e que a inacción política ameaza non só a competitividade, senón a propia soberanía económica do proxecto europeo.

Draghi subliña o que todos percibimos: a UE camiña demasiado despacio, atrapada en debates internos e procesos burocráticos, mentres os grandes rivais avanzan con decisión, investimentos masivos e políticas industriais audaces. A advertencia é explícita: “seguir como ata agora equivale a resignarse a quedar atrás”, e Europa necesita reformas profundas, non meras declaracións de intención.

Paralelamente, o informe de Enrico Letta, sobre o mercado único, pon de relevo que o proxecto europeo —base da nosa prosperidade— foi concebido para un mundo moi distinto ao actual, máis fragmentado e competitivo. Hoxe, sostén Letta, é imprescindible “reinventar” o mercado único para que responda a unha economía globalizada e dixital, completando a integración en sectores estratéxicos como enerxía, servizos financeiros e telecomunicacións, e reducindo a complexidade normativa que frea investimentos.

Sen completar ese mercado —que segue tendo barreiras normativas e diferenzas nacionais en numerosos sectores—, a UE expónse a seguir sendo un conglomerado fragmentado, incapaz de xerar “campións europeos” de tamaño mundial e competitivo fronte a rivais que operan sen esas barreiras. Este diagnóstico coincide co que veñen escoitando en CEOE e en foros empresariais europeos: as empresas europeas perden terreo precisamente pola falta dun mercado interior plenamente operativo.

“Aproximadamente o 20% do petróleo mundial transita polo estreito de Ormuz, e calquera interrupción significativa tería efectos inmediatos nos prezos enerxéticos e nos custos industriais europeos”

A este diagnóstico estrutural súmase ademais un entorno xeopolítico crecente e incierto que introduce riscos adicionais para a competitividade empresarial europea. A crecente inestabilidade no Oriente Medio, agravada polo conflito que envolve a Irán e as súas implicacións no Golfo Pérsico, volve situar a seguridade enerxética e a estabilidade das cadeas loxísticas no centro do debate económico.

Aproximadamente o 20% do petróleo mundial transita polo estreito de Ormuz, e calquera interrupción significativa tería efectos inmediatos nos prezos enerxéticos e nos custos industriais europeos, que xa sufriron un forte impacto desde a crise enerxética dos últimos anos. Para moitas empresas, especialmente en sectores intensivos en enerxía ou transporte, cada incremento sostido de 10 dólares por barril pode traducirse en aumentos de custos operativos entre o 2% e o 5%.

A iso súmase a crecente fragmentación do comercio internacional. As tensións comerciais e a política arancelaria de Estados Unidos en sectores estratéxicos —desde tecnoloxías limpas ata industria pesada— están reconfigurando os fluxos de investimento global. Diversos análises estiman que a proliferación de medidas proteccionistas e subsidios industriais podería reducir o comercio mundial arredor dun 5% na próxima década e aumentar os custos de produción para moitas empresas europeas que dependen de cadeas de subministración globalizadas. Para as empresas galegas, españolas e europeas, isto supón operar nun escenario onde a incerteza regulatoria, as barreiras comerciais e a competencia subvencionada condicionan cada vez máis as decisións de investimento.

Nos primeiros oito meses de 2025, segundo o Informe Mensual de Comercio Exterior que elabora o Ministerio de Economía, Comercio e Empresa, o déficit comercial de España con EEUU alcanzou os 9.504 millóns de euros, un 37,7% máis que o ano anterior, tras a caída das exportacións españolas ao mercado norteamericano arredor do 8,7%, nun contexto marcado por novas tensións arancelarias. Paralelamente, na relación con China: o déficit comercial superou os 26.900 millóns de euros nese mesmo período, tras aumentar un 13,1%, fronte a unhas exportacións que apenas representan algo máis do 2% do total.

“EEUU mantense como un dos mercados relevantes para a industria galega, con máis de 1.000 empresas exportadoras, pero en 2025 as vendas ao país rexistraron unha caída próxima ao 32%”

En Galicia, onde a internacionalización empresarial foi un dos principais motores de crecemento nos últimos anos, estas dinámicas tamén comezan a reflectirse nos datos. EEUU mantense como un dos mercados relevantes para a industria galega, con máis de 1.000 empresas exportadoras, pero en 2025 as vendas ao país rexistraron unha caída próxima ao 32%, afectadas pola incerteza comercial e monetaria. Ao mesmo tempo, o comercio exterior galego continúa mostrando unha forte dependencia do mercado europeo —que absorbe arredor do 70% das exportacións—, o que pon de relevo a necesidade de diversificar mercados nun contexto internacional cada vez máis volátil.

Desde a Confederación de Empresarios de Galicia recalcaremos repetidamente que as empresas non poden esperar prazos indefinidos nin resolucións políticas eternamente dilatadas. A competitividade constrúese con simplificación normativa, investimento en innovación e estabilidade regulatoria, e cun compromiso claro dos Estados membros para ir máis aló das palabras.

Non esquezas que múltiples enquisas de altos executivos europeos revelan un pesimismo persistente ante as perspectivas de crecemento na UE, con investimentos postergados ou redirixidos fóra do continente por falta de incentivos e claridade regulatoria.

Un “baño de realismo” esixe que a UE recoñeza varias verdades hoxe:

Innovación e tecnoloxía non son opcionais: son factores esenciais para competir. Europa non pode delegar o seu futuro tecnolóxico noutros; hai que investir con ambición e coordinación.

Enerxía competitiva e accesible é vital para a industria. Non pode ser que as nosas empresas paguen catro veces máis por insumos básicos que os seus competidores globais —como sinalaba Draghi— se queremos atraer investimento e manter emprego industrial.

Un mercado único verdadeiramente integrado en servizos, capitais e enerxía é unha condición sine qua non para dinamizar crecemento e permitir ás pemes escalar e competir globalmente.

O economista Réka Zsuzsánna Máthé destaca que a preocupación pola competitividade europea non é retórica: baséase en evidencia dun “retraso fronte a socios globais en innovación, seguridade enerxética e comercio internacional”, que esixe reformas estruturais profundas.

Do mesmo xeito, numerosos informes académicos e de institucións europeas sinalan que a produtividade e a capacidade das nosas empresas para competir están condicionadas pola eficiencia dos marcos regulatorios e a dispoñibilidade de capital de crecemento, dous factores que a UE non pode seguir postergando.

“Europa non compite hoxe só en innovación ou regulación, senón tamén en capacidade de adaptación a un mundo máis incierto e fragmentado”

En termos empresariais, o impacto desta nova xeoeconomía é tangible. Estudos recentes apuntan a que máis do 60% das compañías europeas consideran que os riscos xeopolíticos inflúen xa de forma directa na súa planificación estratéxica, mentres que preto dun terzo revisaron ou diversificaron as súas cadeas de subministración nos últimos tres anos. Este proceso, aínda que necesario para gañar resiliencia, implica custos adicionais que algunhas estimacións sitúan entre o 3% e o 7% do gasto operativo para empresas industriais que reubican ou duplican provedores.

Todo iso reforza aínda máis a idea central: Europa non compite hoxe só en innovación ou regulación, senón tamén en capacidade de adaptación a un mundo máis incierto e fragmentado. Nun contexto onde a xeopolítica volve ser un factor económico determinante, a competitividade europea dependerá en gran medida da súa capacidade para garantir seguridade enerxética, estabilidade regulatoria, acceso a mercados e un entorno que permita ás empresas operar con previsibilidade. Sen estes elementos, o risco non é só medrar menos, senón perder progresivamente peso na economía global.

Europa, polo tanto, necesita un baño de realismo, porque os tempos de complacencia xa pasaron. O futuro do noso modelo social, das nosas empresas e dos nosos traballadores depende de que a UE actúe con máis rapidez, menos burocracia e máis decisións estratéxicas en materia de innovación, mercado único e enerxía. Máis aló de diagnósticos brillantes, a competitividade esixe políticas concretas e urxentes, respaldadas por estados membros que saiban que o crecemento sostible require tanto visión como pragmatismo.

Este é o desafío que temos por diante. Europa pode liderar se decide ser práctica, ambiciosa e rápida. E desde Galicia, como desde toda España, apostamos por aportar solucións e compromisos para que ese crecemento competitivo sexa unha realidade tangible e compartida.