Escoitar é un acto subversivo

¡Ei Tecnófilos! Que está a pasar por aí? Vivimos rodeados de ruído. Non do ruído clásico, ese que che impide durmir, senón do outro, o máis perigoso: o mental. Opinións rápidas, respostas automáticas, xuízos prefabricados. Todo vai tan rápido que escoitar de verdade converteuse nun acto case revolucionario. E non esaxero.

Escoitar non é asentir mentres preparas a túa seguinte frase. Iso é esperar turno. Escoitar é apagar o monólogo interior. Deixar a mente en branco durante uns segundos. E iso, amigo meu, dá medo. Moito. Porque cando escoitas de verdade corres o risco de entender. E entender implica, ás veces, cambiar de opinión. E aí o ego ponse nervioso, como un mono ao que lle quitan o plátano.

A maioría non escoitamos porque estamos demasiado ocupados defendéndonos. Defendéndonos de ideas que non encaixan co noso relato, de datos que desmontan as nosas certezas, de persoas que nos obrigan a revisar o que críamos saber. Escoitar é admitir que quizais non o sabemos todo. E iso, nesta época de opinadores compulsivos, é case unha herexía.

Estamos na sociedade do TikTok, do swipe, do “seguinte”. Pantallas que se pasan co dedo e conversas que se pasan por enriba. Todo comprimido en quince segundos. Atención en formato snack. Queremos velocidade, non profundidade. Respostas, non preguntas. Confirmación, non aprendizaxe. Pero logo preguntámonos por que estamos cansas, crispados e permanentemente preocupados.

Aquí entra a segunda bomba de profundidade: a preocupación. Aquela reflexión que compartía Pau Donés pouco antes de morrer, en conversa con Jordi Évole. Non preocuparse tanto. Parece unha frase de calendario barato ata que a mastigas despacio. Pensa en todas as cousas que che preocupaban a semana pasada. Agora mesmo. Cántas pasaron de verdade? Exacto.

A preocupación é unha estafa sofisticada. Non arranxa nada, non anticipa solucións, non mellora decisións. Pero consume enerxía, rouba foco e desgástache por dentro. É como pagar intereses por un préstamo que nunca pediches. E o peor: fainos vivir nun futuro que case nunca chega.

Escoitar e non preocuparse están máis relacionados do que parece. Cando non escoitas, enches os buratos con suposicións. Cando non escoitas, interpretas. Cando non escoitas, inventas escenarios. E de aí á preocupación hai medio paso. A cabeza empeza a fabricar películas de terror de baixo orzamento, pero con efectos especiais moi caros para a túa saúde.

Escoitar de verdade ancorate no presente. Obrigate a estar aquí, agora, co que hai. Sen engadir capas innecesarias. E iso, curiosamente, reduce a ansiedade. Porque a ansiedade case sempre vive no futuro. E o futuro, salvo contadas excepcións, non está baixo o teu control.

No mundo tecnolóxico pasa exactamente o mesmo. Empresas que non escoitan aos seus clientes porque cren saber todo. Directivos que non escoitan aos seus equipos porque confunden liderado con monólogo. Políticos que non escoitan á sociedade produtiva porque están demasiado ocupados escoitándose entre eles. Logo chegan os sustos, os peches, as crises “inesperadas”. Inesperadas para quen non quixo escoitar.

Escoitar esixe tempo. E tempo é o único que esta sociedade parece non estar disposta a pagar. Preferimos atallos cognitivos. Preferimos titulares. Preferimos indignarnos rápido e seguir co noso. Pero o prezo de non escoitar págase máis adiante, con intereses. En relacións rotas, en malas decisións empresariais, en vidas vividas a medio gas.

Non se trata de converterte nun monxe zen nin de apagar o pensamento crítico. Trátase de darlle unha oportunidade ao silencio interior mentres o outro fala. De suspender o xuízo uns segundos. De aceptar que quizais esa conversa, ese dato ou esa idea teñan algo que ensinarche. Imos tentar aprender algo. Aínda que sexa incómodo. Aínda que roce o ego.

E sobre non preocuparse: ollo, non confundir con pasotismo. Non preocuparse non é non ocuparse. É actuar cando toca e soltar cando non depende de ti. É entender que preocuparte non che fai máis responsable, só máis canso. O esforzo útil vai na acción, non na rumia.

Escoitar mellor e preocuparse menos non che fará perfecto. Farate máis eficaz. Máis libre. Máis difícil de manipular. Nun mundo histérico, prestar atención é unha vantaxe competitiva. Nunha época de ruído, o silencio ben usado cotiza ao alza.

Quizais aí estea a verdadeira rebeldía moderna. Non berrar máis forte. Non opinar de todo. Non vivir co corazón nun puño por cousas que aínda non existen. Senón calar un pouco, escoitar mellor e reservar a preocupación para cando de verdade faga falta.

¡Se me tecnoloxizan!