Europa xoga o seu futuro baixo terra: deixemos de pagar por aquilo que xa temos
Europa necesita xeocientíficos, datos sólidos, marcos reguladores áxiles e un compromiso decidido co coñecemento do subsolo como piares da súa soberanía enerxética.
Comentarios
Hai cifras que deberían facernos reflexionar. No que levamos de 2026, a Unión Europea gastou 24.000 millóns de euros adicionais en importacións de combustibles fósiles como consecuencia directa do conflito no Oriente Medio. Non é unha abstracción macroeconómica: é diñeiro que sae das nosas economías, que alimenta a inflación e que erosiona a competitividade das nosas industrias. A Comisión Europea acaba de publicar un plan que, por primeira vez en moito tempo, afronta esta realidade sen eufemismos: a vulnerabilidade enerxética de Europa ten un prezo, e é insostible.
En menos de cinco anos, comprobamos en dúas ocasións os perigos de depender de terceiros para máis da metade da enerxía que consumimos. A inestabilidade no Oriente Medio supuxo un sobrecusto de miles de millóns de euros en importacións de combustibles fósiles, impactando directamente na inflación, na competitividade das nosas industrias e no peto dos cidadáns. Ante este escenario, a resposta da Unión Europea é clara: debemos acelerar o cambio cara a unha enerxía limpa, abundante e autóctona. Con todo, para que esta transición sexa verdadeiramente soberana, non podemos obviar o papel fundamental que xogan as xeociencias e os recursos do noso propio subsolo.
A Comisión Europea subliña a urxencia de electrificar a nosa economía e despregar masivamente tecnoloxías limpas como a enerxía solar, eólica e, de maneira destacada, a enerxía xeotérmica. É aquí onde a xeoloxía cobra un protagonismo estratéxico. O calor que alberga a Terra baixo os nosos pés ofrece unha fonte de enerxía continua, renovable e capaz de substituír o gas natural nas redes de calefacción e refrixeración urbanas, así como en numerosos procesos industriais.
Aproveitar este potencial esixe un coñecemento profundo e detallado do noso subsolo. A iniciativa da Comisión de apoiar os Estados membros na recollida de datos xeolóxicos e na creación dunha base de datos a nivel europeo é un paso na dirección correcta. Non obstante, o reto é técnico, social e medioambiental. Debemos mapear con precisión os nosos recursos, facilitar os procesos de concesión de permisos e establecer mecanismos de redución de riscos financeiros que mobilicen o investimento privado cara a proxectos xeotérmicos.
Ademais da enerxía térmica, a transición cara a un modelo descarbonizado demanda unha cantidade sen precedentes de materias primas críticas para fabricar paneis solares, turbinas eólicas, baterías e vehículos eléctricos. Un mercado con prezos enerxéticos volátiles crea un incentivo económico ineludible para reactivar a exploración e explotación responsable destes recursos en Europa. Nun continente dependente de importacións, desenvolver recursos propios non é só unha opción medioambiental, é unha necesidade de seguridade estratéxica.
O documento AccelerateEU, publicado pola Comisión Europea o pasado 22 de abril, recoñece expresamente a necesidade de apoiar os Estados membros na recollida de datos xeolóxicos detallados e na creación dunha base de datos europea sobre enerxía xeotérmica. Tamén contempla o deseño de esquemas de mitigación do risco financeiro para atraer capital privado cara a este tipo de proxectos. Desde a Federación Europea de Xeólogos valoramos este recoñecemento, pero insistimos en que non basta con cartografar o potencial: fai falla vontade política real para simplificar os procedementos de autorización e para dotar ás administracións dos técnicos e os medios necesarios para avaliar e tramitar os proxectos con rigor e axilidade.
O plan é, en definitiva, un texto que apunta na dirección correcta. Recoñece que a transición enerxética non é só unha cuestión climática, senón tamén un imperativo de seguridade e competitividade. Agora ben, a ciencia ensínanos que entre identificar un recurso e poñelo en valor hai un camiño longo, técnico e esixente. Europa non pode permitirse improvisar ese percorrido. Necesita xeocientíficos, datos sólidos, marcos regulatorios áxiles e unha aposta decidida polo coñecemento do subsolo como piares da súa soberanía enerxética. O tempo dos diagnósticos xa pasou; chegou o momento de actuar.
