Para Bellum

Aínda que non o parecese, Trump non sabe nada de latín. A famosa suposta máxima latina Si vis pacem, para bellum, traducida por Se queres a paz, prepárate para a guerra, en realidade, como todo na política trumpista, aplicada no seu caso non é o que parece. Ou quizais si o sexa, aínda que non o pareza.

A disuasión como estratexia

Debe de ser difícil ser presidente do, ata agora, país máis poderoso do mundo e ter que reafirmar que se segue sendo. Pois vou, invento un conflito, arranxoo, e ademais do Nobel da Paz deberían darme o de Química, polos reactivos, ou o de Literatura, pola cantidade de comentarios de texto que se suscitan coas miñas intervencións. Ou, quizais, mellor, tamén o de Economía, e, nun dos meus clásicos trazos de maxanidade, facelo extensible á miña familia. O de Medicina non vai poder ser, desde que me confundiron con Xesucristo, cando eu ía vestido de médico; pero non se deron conta que era da privada.

É xa un clásico entender que mostrar se diferencia claramente de demostrar. Por primeiro, maniféstate, por segundo, reafírmalo, pero con feitos. Aquí tamén hai que recorrer aos latinismos, cando se di que a muller do César non pode ser só honesta, senón tamén parecer selo. Atribuída esta frase a Xulio César respecto da súa esposa Pompeia, conleva considerar que as formas e a percepción pública resultan tan importantes e relevantes como os feitos mesmos. A pesar de que a súa muller acabou absolta dun suposto delito de participación nunha incitación ao adulterio, Xulio César decidiu divorciarse, coa seguinte xustificación: “A miña esposa debe estar por riba de toda sospeita”. Esta frase convertiuna Cicerón na expresión clásica de “a miña esposa (a esposa do César) non só debe ser honrada, senón tamén parecer selo”. E non, recorrer aos clásicos, neste caso, non vén ao caso para a súa aplicación ao “caso Begoña Gómez”, non. Máis ben compete a que a política actual se move do parecer ao ser, do demostrar ao mostrar, de que a realidade primeiro se crea e, despois, se xustifica. Agora chámanlle “fake”.

Voluntarismo político: son os feitos os que mandan

E así está a ser. A política, xa a un nivel planetario, está a converterse nun xogo onde a base do seu exercicio se sustenta na vontade, máis ben na voluntariedade. A frase “Si vis pacem…”, erradamente atribuída a Xulio César, en realidade é propiedade de Vegecio, outro latino, quen era moito máis explícito na súa obra Epitoma rei militaris: “Quen desexase a paz, (polo tanto), debería prepararse para a guerra”. A diferenza entre as dúas frases é semántica: se ben a primeira é imperativa, a segunda, a orixinal, formúlase como hipótese; non conmina, só aconsella. Quen parece entender, e moi ben, a diferenza intencionada das dúas frases é China. Non necesitan demostrar nada, só mostrar, incluso unicamente nomear. E quizais sexa esta maneira de entender a política o que achega máis a Pedro Sánchez a China que aos Estados Unidos, e non unha mera e simple cuestión ideolóxica. Non resulta en balde que o manual sanchista de uso político leve por título “Manual de Resistencia”. E diso, de resistencia, os chineses saben e moito. Desde 1911 co establecemento da República de China, esta non perdeu nin unha soa guerra; polo contrario, Estados Unidos foi derrotado na maioría nas que se viu involucrado directamente ou segue en conflito con aqueles contra quen as iniciou.

En definitiva, hoxe a política consiste en declarar, por vontade propia e sen contraste posible, un ideal como bandeira, por exemplo, a liberdade, a igualdade ou a pureza da raza, loitar sen contar co necesario para gañar, e vender o resultado como o fatal sentimento do inevitable ante a conxura en contra provocada polos elementos; iso si, sempre a responsabilidade do fracaso haberá que atribuíla aos outros. Chámase pragmatismo. Da vontade ao sentimento, ao contrario do que predicaba Churchill, cando finalizou o seu célebre discurso “Loitaremos nas praias” polo comezo, apelando ao sentimento: “E ¡non nos renderemos xamais!”.

E para este pragmatismo político de boa intención, que útil resulta o Decreto Lei. Durante as monarquías absolutistas, no Antigo Réxime, e como prerrogativa real, denominábanse Pragmática Sanción.