Pervivencia

En ocasións, e para clarificar sobre o que se fale, a semántica vén en nosa axuda. Non é o mesmo vivir que sobrevivir; obvio, e máis nestes tempos. Pero hai un vocábulo intermedio, pouco usado quizais, que é o de pervivir.

Segundo o dicionario da Real Academia da Lingua, a referencia semántica por antonomasia, pervivir significa “seguir vivindo a pesar do tempo ou das dificultades”. Fronte a sobrevivir, que mantén a intensidade da vivencia con escasos medios ou en condicións adversas moi condicionantes, o que implica un maior risco de desaparición, pervivir aférrase á consecución, a proseguir, en definitiva, a durar e manterse. Por iso, pervivir está máis próximo a vivir que a sobrevivir.

A dura realidade

Filtrouse o interese do Ministerio de Traballo e Economía Social por dar cauce a unha realidade cada vez máis urxente que supón a sucesión nas empresas, en particular nas pequenas e medianas. O cambio demográfico, tanto poboacional como empresarial, fai mella na continuidade das empresas. E hai realidades palmarias que o demostran. Poñamos foco só en Galicia:

• O 92,4% das empresas con sede en Galicia son familiares, o segundo porcentaxe máis alto de toda España.
• Só o 0,2% das empresas galegas ten máis de 60 anos; as empresas grandes teñen a idade media máis elevada (ao redor de 30 anos).
• Canto maior antigüidade empresarial, máis emprego fixo. As empresas de máis de 20 anos teñen un porcentaxe de empregados fixos superior ao 81%, aportando o 64% do emprego.
• E un 62% das empresas en terceira xeración teñen ingresos inferiores aos 10 millóns de facturación, é dicir, mantéñense no tempo como unha pyme.

A todo iso, hai que engadir que só no ano 2025 arredor de 30.200 galegos alcanzaron a idade de 66 anos, o que fai que Galicia estea a perder o dobre de negocios dos que gaña por falta de relevo xeracional. E a isto tamén se une que nese ano caeu a creación de empresas un 2,8%, sendo especialmente intenso no comercio e nas pymes, con peches de preto de 90 establecementos ao mes. Unha verdadeira sangría, sen dúbida algunha.

E a ministra, que di?

Segundo o informe encargado ao comité de expertos nomeado, un terzo dos propietarios das pymes europeas xubilarase na próxima década. E iso parece máis urxente no caso de Galicia, dada a súa situación demográfica. Segundo a EPA, estímase que entre os anos 2020 e 2024 se xubilarán 110.900 empresarios; e o fluxo está a comezar…

O proceso de relevo, destaca o comité, que xa se está producindo en España de maneira imparable, sinala que dito proceso está asentándose en adquisicións e fusións con competidores máis grandes e estranxeiros, máis que nas transferencias familiares, supoñendo con iso unha clara perda de control local e de empregos moi alarmante. Especialmente doloroso resulta para o tecido empresarial galego.

E para maior preocupación, a referencia do estudo filtrado pola ministra, supoñemos que como “aviso a navegantes”, indica que entre un 70% e un 90% das empresas familiares españolas non conta cun plan de sucesión formalizado.

Aínda que aínda se trata “dunha mera proposta académica”, coa base dun interese manifesto para o desenvolvemento da democracia no traballo, precisará abrir a pertinente mesa de diálogo social entre patronal e sindicatos sobre todo este completo intríngulis; pero pronto, xa en 2026.

Pois solucións hai, mazás traio

Como é costume nas propostas lanzadas polo Goberno actual, hai unha mestura de realidade obrigada e ficción ideolóxica. A sucesión nas pymes, sobre todo nas familiares, por diversas razóns, é complexa, indubidablemente. Pero mesturar unha suposta democracia de corte “obreiro”, un tanto decimonónica, coa obriga dun plan de sucesión ou de Relevo Xeracional, ambas por lei, é unha revolta, agora que está tan de moda; máis ben é un revoltallo de difícil dixestión. En concreto, o informe afirma na súa páxina 429 que en “2029: As empresas que non conten cun plan de sucesión empresarial familiar (non un fondo de capital) deberán avanzar nun plan de transición da propiedade aos seus traballadores, de acordo coa escala de propiedade”,

Unha demostración máis de que a semántica, mal interpretada, pode levar a engano: non é o mesmo sobrevivir (como se poida e con urxencias) que pervivir (de maneira planificada). O da pervivencia convértese nun camiño máis sensato e factible.