Asinar non che protexe, faiche responsable

¡Ei Tecnófilos! Que está a pasar por aí? O caixón onde gardas o plan de seguridade ten reixas. Abre ese caixón. Busca o plan. Mira quen asina ao final. Se es ti, segue lendo.

A semana pasada, La Voz de Galicia publicaba que a acusación particular no caso do accidente da atracción Saltamontes, durante as festas de Matamá de Vigo en agosto de 2024, pide catro anos de prisión para a concelleira de Seguridade do Concello, Patricia Rodríguez Calviño, por homicidio imprudente. Un mozo morto. Traumatismo medular. Nervios seccionados. E unha atracción funcionando sen autorización municipal, con documentación incompleta e, segundo a acusación, con pleno coñecemento de quen tiña a obriga de parala.

¿E que fixeron? Deixaron constancia documental de que non estaba autorizada. E non moveron un dedo para detela.

Iso ten nome: negligencia con consecuencias irreversibles. E ten prezo. Catro anos é o que pide a acusación. O prezo real xa o pagou Iván Castaño coa súa vida. O papel todo o aguanta. O xuíz, non.

Levamos décadas construíndo neste país unha cultura do papel. Plan de autoprotección: redactado. Plan de evacuación: arquivado. Plan de emerxencias: asinado. Todo correcto. Todo no caixón. E cando pasa algo, todos miran ao teito.

Pero hai un detalle que moitos responsables públicos e privados non interiorizaron: asinar un documento de seguridade non te exime de responsabilidade, asignacha.

Cando un concelleiro, un alcalde, un xefe de bombeiros, un responsable de seguridade ou un técnico municipal estampa a súa sinatura, está a dicir ante a lei: eu coñezo os riscos e comprométome a que se cumpra o que pon. Non é burocracia. É un contrato coa realidade. E a realidade, cando falla, cobra. Sen contemplacións.

O PMA: a ferramenta que ninguén quere coñecer ata que a necesita

Na xestión de emerxencias existe unha figura que en España segue sendo descoñecida para quen máis debería coñecela: o Posto de Mando Avanzado, o PMA. Un sistema de coordinación operativa no lugar do incidente, con cadea de mando clara, criterio e protocolos definidos.

Que ocorre cando non existe, cando ninguén o preveu, cando ninguén o adestrou? Improvisación. Descoordinación. Decisións baixo presión sen estrutura. E nos peores casos, vítimas que poderían terse evitado.

Non digo que o PMA salvaría a Iván Castaño. O problema aquí foi anterior: permitir que esa atracción funcionase. Pero si digo que os miles de plans de seguridade, autoprotección e emerxencias que se redactan, asinan e arquivan en concellos, empresas e recintos deste país teñen un problema estrutural: están feitos para cumprir o expediente, non para funcionar cando pasa o que non debería pasar.

E os responsables, cando chega o momento, ou non saben que facer, ou non teñen ferramentas, ou directamente non estaban.

Unha reflexión persoal

Levo máis de trinta anos nisto. Vin asinar plans de seguridade como quen asina o albarán dunha entrega de follas. Coa mesma atención. Coa mesma conciencia do que implica.

Indígname. Profundamente. Porque detrás de cada sinatura hai unha promesa implícita á xente que vai ocupar ese espazo, esa atracción, ese evento. Unha promesa que di: se algo vai mal, alguén sabe que facer e ten autoridade para facelo.