Danone, Capsa e Lactalis chegan ao Supremo polas indemnizacións millonarias do cártel do leite

O Tribunal Supremo ten xa sobre a mesa demandas de indemnizacións que presentaron máis dun cento de gandeiros contra algunhas das industrias lácteas sancionadas polos intercambios de información do cartel do leite. O Alto Tribunal, que aínda está a resolver sobre as multas impostas pola Comisión Nacional dos Mercados e a Competencia, terá un papel clave á hora de determinar a cuantificación do dano, é dicir, as compensacións que recibirán as explotacións pola teórica menor prezo que percibiron polo seu produto a causa das condutas colusorias. Na práctica, están en xogo centos de millóns para compañías como Lactalis (Puleva, Ram, El Ventero…), Nestlé, Danone, Pascual ou Capsa, o grupo que produce marcas como Larsa ou Central Lechera Asturiana.

O pasado 17 de xuño, a Sala do Civil admitiu a trámite diversos recursos de casación presentados tanto pola industria como polos produtores. Será o primeiro caso coñecido de gandeiros galegos con indemnización recoñecida que se dirima na máxima instancia xudicial, pois entre os demandantes hai explotacións da Mariña lucense. No caso, que integra as reclamacións de produtores particulares, cooperativas e sociedades agrarias de transformación, solicítanse indemnizacións por un valor conxunto entre 22,5 e 38,1 millóns máis intereses, en base a un informe pericial realizado pola consultora Oxera.

O cartel do leite, segundo determinou Competencia e ratificou a Audiencia Nacional, estivo activo entre o ano 2000 e o 2013 e implicou aos principais operadores do sector lácteo, de aí o elevado importe das indemnizacións en xogo, pois afectou de maneira directa a gran parte do mercado de subministración. Como sucedeu noutros procesos similares, no cartel dos coches ou no dos camións, os produtores teñen dereito a reclamar polo teórico infraprecio que recibiron polo leite nun mercado adulterado.

O percorrido de Danone, Capsa e Lactalis

O caso que chega ao Supremo tras a admisión de tres recursos de casación pasou primeiro pola sección 11 do Xulgado do Mercantil de Barcelona e logo pola Audiencia Provincial. En primeira instancia, foi desestimada a demanda dos gandeiros, que gañaron parcialmente o recurso posterior na sección 15 da Audiencia Provincial de Barcelona, cuxa sentenza fixa unha indemnización do 2% para as explotacións, é dicir, que as empresas demandadas, Danone, Capsa e unha filial de Lactalis (Industrias Lácteas de Granada), deben compensar ás explotacións abonando un 2% adicional sobre o importe pagado polas compras realizadas no período no que está probada a súa participación no cartel.

Contra esta resolución todos presentaron recurso de casación. Os produtores debido a que están lonxe da estimación realizada por Oxera, xa que situaba o infravalor nunha horquilla entre o 8,5% e un 14,4%, cun 11,5% como estimación central, resultado da ponderación entre diversas metodoloxías –combina, por unha banda, unha análise do mercado do leite en España e, por outra, a evolución dos prezos en Francia, un territorio sen efectos de cartel–. Polo tanto, pretenden que o Supremo eleve as cuantías indemnizatorias. En sentido contrario presentaron os seus recursos, tamén admitidos a trámite, Danone e Capsa. Foi rexeitado o de Lactalis, o grupo que máis leite recolle en Galicia e España, por un defecto de forma. En todo caso, a resolución da Sala do Civil determinará tamén as compensacións a pagar polo grupo francés, que ten oito plantas en España, dúas delas en Lugo, e traballa con 1.400 ganderías.

Precisamente, a pasada semana transcendeu que o Supremo desestimaba o recurso da compañía da familia Besnier contra a sanción de 11,7 millóns que lle impuxo Competencia. Aínda están pendentes de resolver as multas a Danone (20,2 millóns) e a Capsa (21,8 millóns), que foi rebaixada pola Audiencia Nacional. Tamén a filial de Lactalis, Industrias Lácteas de Granada (asociada tradicionalmente á fábrica de Puleva en Granada), está pendente dunha sanción de 10,2 millóns. A Audiencia Provincial de Barcelona considerou que eses recursos pendentes non impedían o recoñecemento de sancións, xa que a Audiencia Nacional xa confirmara o cartel, e estableceu en todos os casos que xulga unha indemnización do 2%, como vén informando este medio.

Os puntos clave do Supremo

Sobre os recursos admitidos, explica o Tribunal Supremo que ten interese casacional “a interpretación e alcance das distintas cuestións suscitadas no cartel do leite sobre prescrición, valoración da proba e estimación do dano“. Basicamente, os elementos clave á hora de cuantificar as compensacións, incluíndo a posibilidade de períodos prescritos nas condutas sancionadas, o que levaría a unha rebaixa substancial das indemnizacións, ou o porcentaxe co que deben ser compensados os gandeiros e que en instancias inferiores foi resolto de maneira dispar, desde o 2% da Audiencia Provincial de Barcelona a un 9,4% no Xulgado do Mercantil n.º 14 de Madrid, ou a nada na Audiencia Provincial de Lugo, que considerou que a resolución da CNMC non adquirira aínda firmeza.

Sobre o diñeiro en xogo, parece claro que son centos de millóns. O despacho Eskariam, que xestiona demandas de uns 7.800 gandeiros, calculou o posible prexuízo ás explotacións en máis de 1.200 millóns. Unións Agrarias sinalou que as reclamacións en Galicia situábanse por encima dos 600 millóns. A propia Lactalis, na súa memoria anual do exercicio 2024, sinalaba que as demandas recibidas pola compañía e outras empresas sancionadas polo cartel do leite sumaban ao peche daquel exercicio 210 millóns.